نقش تاسیسات در مدیریت بحران و پاسخ به حوادث غیرمترقبه

حوادث غیرمترقبه و بحران های طبیعی و انسان ساخت در سال های اخیر، اهمیت نقش تاسیسات و زیرساخت های حیاتی را در حفظ تداوم خدمات، کاهش خسارات و افزایش اثربخشی عملیات امداد و نجات بیش از پیش آشکار ساخته است. با این حال، ضعف در آمادگی، بهره برداری و تاب آوری تاسیسات می تواند موجب اختلال در فرآیند مدیریت بحران و تشدید پیامدهای ناشی از حوادث شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تاسیسات در مدیریت بحران و پاسخ به حوادث غیرمترقبه و همچنین تبیین تاثیر آمادگی و تاب آوری زیرساخت های تاسیساتی بر اثربخشی مدیریت بحران انجام شده است. بر این اساس، فرضیه های پژوهش بر وجود رابطه معنادار میان آمادگی تاسیسات، تاب آوری زیرساختی و موفقیت عملیات مدیریت بحران متمرکز بوده اند. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر پیمایش است. جامعه آماری شامل مدیران، کارشناسان و متخصصان حوزه مدیریت بحران و تاسیسات در سازمان های خدماتی و زیرساختی بوده که از میان آنان ۲۲۰ نفر به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب شدند. داده های مورد نیاز از طریق پرسشنامه استاندارد گردآوری و روایی و پایایی آن با استفاده از نظر خبرگان و ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از آمار توصیفی، آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه انجام گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که آمادگی تاسیسات تاثیر مثبت و معناداری بر اثربخشی مدیریت بحران دارد و می تواند حدود ۴۸ درصد از تغییرات عملکرد مدیریت بحران را تبیین نماید. همچنین تاب آوری زیرساختی و وجود سامانه های پشتیبان تاسیساتی از مهم ترین عوامل موثر بر سرعت پاسخگویی، تداوم خدمات و کاهش خسارات در شرایط بحرانی شناخته شدند. نتایج حاکی از آن است که سرمایه گذاری در توسعه، نگهداری و هوشمندسازی تاسیسات حیاتی می تواند به شکل معناداری ظرفیت سازمان ها و جوامع را برای مقابله با حوادث غیرمترقبه افزایش داده و زمینه ارتقای تاب آوری و پایداری خدمات در شرایط بحران را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت بحران ، تاسیسات حیاتی ، تاب آوری زیرساختی ، پاسخ اضطراری ، حوادث غیرمترقبه