تاثیر تناوب زراعی بر کارایی انرژی تولید ذرت علوفه ای مطالعه موردی آزادشهر

تناوب زراعی یکی از راهبردهای موثر برای افزایش پایداری کشاورزی و بهینه سازی مصرف انرژی در مزارع به شمار می رود. هدف این مطالعه ارزیابی و مقایسه شاخص های انرژی در تولید ذرت علوفه ای پس از چهار کشت پیشین شامل جو، کلزا، گندم و گوجه فرنگی در شهرستان آزادشهر طی سال زراعی ۱۴۰۳ بود. شاخص های مختلف انرژی به طور دقیق مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که بیشترین کارایی انرژی مربوط به تناوب کلزا - ذرت با مقدار ۱۲/۴۵ بوده است، در حالی که کمترین کارایی انرژی در تناوب گوجه فرنگی - ذرت با مقدار ۵/۵ مشاهده شد. از نظر بهره وری انرژی نیز کلزا عملکرد بهتری نسبت به سایر محصولات داشت. تناوب مبتنی بر گوجه فرنگی بالاترین انرژی ویژه را نشان داد که بیانگر مصرف انرژی بیشتر به ازای هر کیلوگرم محصول تولیدی است. همچنین بیشترین میزان کل انرژی مصرفی و انرژی غیر مستقیم به تناوب گوجه فرنگی اختصاص داشت. در تمامی تناوب ها نهاده های غیر قابل تجدید سهم عمده ای از کل انرژی مصرف شده را به خود اختصاص دادند. در مجموع یافته های این پژوهش نشان می دهد که انتخاب صحیح تناوب زراعی می تواند به طور چشمگیری کارایی انرژی را افزایش داده و به پایداری سیستم های تولید کشاورزی کمک کند، بنابراین اگر هدف بیشینه سازی انرژی خالص و کارایی انرژی (ER) و (EP) باشد، تناوب با کلزا گزینه ای مناسب تر است؛ زیرا بالاترین بهره وری را با کمترین میزان انرژی مصرفی فراهم می کند. در مقابل اگر تمرکز بر بیشینه سازی مقدار مطلق انرژی تولیدی (انرژی خالص) باشد، تناوب با جو یا گندم مزیت بیشتری دارد.

کلیدواژه ها:

انرژی مستقیم و غیر مستقیم ، شاخص های انرژی ، نهاده های انرژی ، بهره وری انرژی ، تولید پایدار