رژیم های معرفتی، عاملیت و پداگوژی طراحی معماری در عصر هوش مصنوعی مولد: مطالعه تطبیقی پردیس هنرهای زیبا و انستیتو فناوری ETH زوریخ

استودیو طراحی معماری همواره به عنوان هسته معرفت شناختی و بستر شکل گیری «کنش تاملی در عمل» شناخته می شود. با این حال، با وقوع «چرخش دیجیتال» و ظهور فناوری های محاسباتی، منطق تولید فرم و شناخت طراحی دستخوش تحولی بنیادین شده است. پژوهش حاضر با هدف بازتعریف پداگوژی استودیو طراحی معماری در عصر دیجیتال، به تحلیل چگونگی گذار از مدل های سنتی شهودمحور به الگوهای نوین آموزش معماری می پردازد. این پژوهش با اتکا به رویکرد کیفی و روش تحلیل تطبیقی، ساختار آموزشی «دانشکده معماری دانشگاه تهران» و «دپارتمان معماری ETH زوریخ» را مورد مطالعه قرار داده است. ارزیابی نمونه ها بر اساس چارچوبی تحلیلی تدوین شده مشتمل بر دوازده شاخص مفهومی در سه سطح «نقش ها و تعاملات آموزشی»، «ساختار محیط یادگیری» و «منطق تولید دانش طراحی» انجام گرفته است. یافته های تحقیق نشان می دهند که تحول دیجیتال فراتر از تغییر در ابزارها، به بازپیکربندی سیستم های اجتماعی فنی استودیو انجامیده است. در این فرآیند، نقش مدرس از «منبع انحصاری اقتدار معرفتی» به «تسهیل گر تعاملات شبکه ای» و نقش دانشجو به «هم تولیدکننده دانش» تغییر می یابد. همچنین، ارزیابی ها از تمرکز بر «محصول نهایی کالبدی» به سمت «تحلیل داده محور فرآیند طراحی» متمایل شده است. نتایج پژوهش به ارائه یک مدل مفهومی سه لایه منجر شد که تبیین کننده گذار پارادایمی به سوی «استودیوی پست دیجیتال» است. در این پارادایم، استودیو از یک فضای فیزیکی صرف، به یک «اکوسیستم یادگیری هیبرید» تبدیل می شود که در آن کنشگران انسانی و غیرانسانی (ابزارهای محاسباتی و هوش مصنوعی) در تعاملی هم افزا، شناخت طراحی را بازتعریف می کنند. این مدل می تواند مبنای بازنگری برنامه های درسی آموزش معماری در ایران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پداگوژی استودیو طراحی ، تحول دیجیتال ، آموزش معماری ، طراحی محاسباتی ، الگوی پست دیجیتال