تحلیل کالبد نمای بناهای مسکونی گیلان در دوره قاجار (نمونه های موردی خانه های ابریشمی، قدیری و میرزاخلیل رفیع در رشت)

دوره قاجار یکی از مهم ترین دوره های تاریخ معماری ایران است که در آن، تلفیقی از معماری سنتی ایران و تاثیرات معماری غرب دیده می شود. معماری این دوره الگوهای قدیم معماری ایران را ارتقا بخشید. در این زمان بناهای مسکونی با تنوعی بیش از پیش و با سرمشق گیری از بناهای سنتی در کنار آثار اروپایی ساخته شدند. معماری خانه های گیلان نیز در دوره قاجار از ویژگی های کالبدی تامل برانگیزی برخوردار بوده است. در این دوره نمای بناهای مسکونی گیلان تحت تاثیر شرایط آب و هوایی، کالبدی منحصر به فرد یافت. با پرهیز از پیش داوری در مورد این تحولات، پژوهش به تحلیل مستند آن ها بر اساس منابع تاریخی می پردازد. هدف کلان مقاله پیش رو تحلیل کالبد نمای بناهای مسکونی دوره قاجار در گیلان است. در راستای دستیابی به این هدف، بازه زمانی پژوهش از اواخر قرن ۱۲ تا اوایل قرن ۱۴ هجری شمسی تعریف شده است. به منظور بازخوانی دقیق خانه های شهر رشت در بازه زمانی یاد شده، کالبد نمای سه خانه از آثار به جا مانده از دوره قاجار در گیلان تحلیل شده است. نمونه های موردی پژوهش حاضر عبارتند از خانه ابریشمی، خانه قدیری و خانه میرزا خلیل رفیع در رشت. به این ترتیب پژوهش حاضر، از نظر نوع هدف کاربردی و روش انجام این نوشتار ترکیبی از دو روش توصیفی-تحلیلی و نمونه موردی بوده است.مطابق یافته های پژوهش مولفه های گوناگون ازجمله جهت گیری نمای اصلی خانه، تزیینات نما، هندسه، بازشوها، نور، رنگ و ریتم و تکرار در کالبد نمای خانه های مسکونی دوره قاجار اهمیت داشته اند.

کلیدواژه ها:

بناهای مسکونی ، تحلیل کالبدی نما ، دوره قاجار ، معماری گیلان