تحلیل فقهی و حقوقی قاعده «الحدود تدرا بالشبهات و نقش آن در حمایت از حقوق متهم در نظام کیفری ایران

قاعده «الحدود تدرا بالشبهات از قواعد بنیادین فقه جزایی اسلامی است که بر لزوم احتیاط در اجرای مجازاتهای حدی تاکید دارد. این قاعده مقرر میدارد که هرگونه تردید و شبهه ای اعم از موضوعی یا حکمی در تحقق شرایط اجرای حد، موجب سقوط یا توقف آن می گردد. ریشه این قاعده در آموزه های دینی، سیره معصومین (ع) و اجماع فقهاست و هدف اصلی آن، حفظ جان و عرض مومنان و پیشگیری از اجرای ناروای مجازاتهای سنگین و غیر قابل جبران است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی، به بررسی ابعاد فقهی و حقوقی قاعده الحدود تدرا بالشبهات در نظام کیفری ایران می پردازد. ابتدا، مفهوم، مبانی و ادله فقهی قاعده مورد بحث قرار گرفته و سپس انواع شبهات و آثار آن در سقوط حدود تبیین میگردد. در ادامه جایگاه این قاعده در حقوق کیفری ایران با استناد به قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و رویه قضایی مورد واکاوی قرار میگیرد. در نهایت نقش این قاعده در حمایت از حقوق متهم و تضمین اصل احتیاط در اجرای مجازاتهای حدی به عنوان یکی از مهمترین ضمانت های عادلانه تشریح خواهد شد. این تحقیق نشان میدهد که قاعده الحدود تدرا بالشبهات به عنوان یک اصل کلیدی، ضمن انطباق با موازین حقوق بشری نقشی حیاتی در صیانت از حقوق متهمان و جلوگیری از خطاهای قضایی در اجرای حدود ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

حدود ، شبهات ، قاعده درء ، حقوق متهم ، نظام کیفری ، ایران ، فقه جزایی ، احتیاط در مجازات