نقش سبکهای فرزند پروری در پیش بینی سلامت روان و ابعاد شخصیت در کودکان و نوجوانان

خانواده به عنوان نخستین بستر اجتماعی سازی نقش اساسی در شکل گیری سلامت روان و ویژگی های شخصیتی کودکان و نوجوانان ایفا می کند. در این میان سبک های فرزند پروری به عنوان یکی از مهمترین متغیرهای محیطی، تاثیر قابل توجهی بر رشد هیجانی، شناختی و اجتماعی افراد دارند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش سبک های فرزند پروری مقتدرانه، مستبدانه و سهل گیرانه در پیش بینی سلامت روان و ابعاد شخصیت در کودکان و نوجوانان است. این مطالعه به روش مروری نظام مند و با استفاده از منابع علمی منتشر شده در پایگاه های معتبر نظیر Scopus, PubMed, Google Scholar در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۴ انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که سبک فرزندپروری مقتدرانه، که با ترکیبی از پاسخ دهی عاطفی و کنترل منطقی مشخص می شود، به طور معناداری با پیامدهای مثبت روان شناختی از جمله افزایش عزت نفس، کاهش علائم افسردگی و اضطراب و ارتقای مهارت های اجتماعی مرتبط است. در مقابل سبک مستبدانه که مبتنی بر کنترل سخت گیرانه و عدم انعطاف پذیری است، با افزایش مشکلات درونی سازی شده مانند اضطراب و افسردگی و همچنین رفتارهای برونی سازی شده مانند پرخاشگری مرتبط گزارش شده است. سبک سهل گیرانه نیز به دلیل فقدان نظارت کافی با ضعف در خود تنظیمی، مشکلات رفتاری و کاهش مسئولیت پذیری در کودکان و نوجوانان همراه است. علاوه بر این، نتایج نشان می دهد که سبک های فرزند پروری نقش مهمی در شکل گیری ابعاد پنج گانه شخصیت دارند. به طور خاص سبک مقتدرانه با سطوح بالاتر وجدان گرایی و ثبات هیجانی و سطوح پایین تر روان رنجورخویی مرتبط است. در مجموع یافته های این پژوهش بر اهمیت مداخلات آموزشی برای والدین و طراحی برنامه های مبتنی بر خانواده جهت ارتقای سلامت روان کودکان و نوجوانان تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

سبکهای فرزندپروری ، سلامت ، روان ، شخصیت ، کودک ، نوجوان ، خانواده