بررسی تاثیر تعصبات شناختی و تفکر دوقطبی بر مهارتهای تفکر انتقادی دانشجویان

هدف این پژوهش با هدف بررسی رابطه میان تعصبات شناختی شامل سوگیری هایی چون تایید، خود لنگر انداختن و دسترسی پذیری و تفکر دوقطبی سیاه و سفید دیدن مسائل با سطح تفکر انتقادی در دانشجویان مقطع کاردانی انجام شده است. روش مطالعه حاضر از نوع توصیفی همبستگی است. جامعه آماری شامل کلیه دانشجویان مقطع کاردانی دانشگاه جامع علمی کاربردی در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به تعداد ۴۴۱۲ نفر بود. نمونه گیری به روش تصادفی طبقه ای انجام شد و حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۵۴ نفر محاسبه گردید. داده ها با استفاده از سه پرسشنامه استاندارد گردآوری شد: پرسشنامه تفکر انتقادی کالیفرنیا فرم ب، پرسشنامه تعصبات شناختی (CBI) و مقیاس تفکر دوقطبی (DTS). تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS و با به کارگیری روش های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه انجام گرفت. یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین نمره تفکر انتقادی دانشجویان در سطح متوسط (با میانگین ۱۲.۳ و انحراف معیار ۳.۱) قرار دارد. همبستگی مثبت و معناداری بین تعصبات شناختی و تفکر دوقطبی مشاهده شد (r = ۰.۶۷, p < ۰.۰۱). همچنین هر دو متغیر تعصبات شناختی (p < ۰.۰۰۱, f = ۰.۴۲-) و تفکر دوقطبی (p < ۰.۰۰۱, f = ۰.۳۸-) پیش بینی کننده منفی و معنادار سطح تفکر انتقادی بودند. این دو متغیر در مجموع ۰.۵۱=R۲ از واریانس تفکر انتقادی را تبیین کردند. نتیجه گیری: یافته ها حاکی از آن است که تعصبات شناختی و تفکر دوقطبی موانع مهمی در برابر پرورش تفکر انتقادی در دانشجویان کاردانی محسوب می شوند. کاهش این موانع از طریق آموزش های شناختی و برنامه های درسی طراحی شده می تواند به ارتقای کیفیت تفکر انتقادی در این گروه آموزشی کمک شایانی نماید. این پژوهش لزوم توجه نظام مند به عوامل روان شناختی موثر بر تفکر را در محیط های آموزش عالی خردتر مورد تاکید قرار می دهد.

کلیدواژه ها:

تفکر انتقادی ، تعصبات ، شناختی ، تفکر دوقطبی ، دانشجویان ، آموزش عالی