جایگاه تربیت اخلاقی و معنوی در سند تحول بنیادین آموزش و پرورش

هدف این پژوهش، بررسی میزان تحقق و جایگاه تربیت اخلاقی و معنوی به عنوان یکی از ساحت های شش گانه تربیتی در فرآیندهای اجرایی سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بود. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و از نوع کاربردی (مقطعی) بود که با رویکرد آمیخته (کمی-کیفی) انجام پذیرفت. جامعه آماری پژوهش را مدیران، معلمان و کارشناسان آموزش و پرورش کشور تشکیل دادند و داده ها از طریق بررسی اسناد بالادستی، پرسشنامه محقق ساخته، مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته و مشاهدات میدانی گردآوری شدند. برای تجزیه و تحلیل داده های کمی از آمار توصیفی و استنباطی (آزمون تی تک نمونه ای در نرم افزار SPSS) و برای تحلیل داده های کیفی از روش تحلیل مضمونی (Thematic Analysis) استفاده شد. نتایج کمی پژوهش نشان داد که میانگین اجرای ساحت تربیت اخلاقی و معنوی با مقدار ۲/۸۵ به طور معناداری (با سطح معناداری ۰/۰۰۱) کمتر از حد مطلوب نظری سند (۴/۵۰) است. یافته کلیدی این پژوهش، پدیده “گسست ساختاری (Structural Decoupling)” را شناسایی کرد؛ به این معنا که غلبه نظام ارزیابی رسمی و آزمون محور (کنکور) در فرآیندهای روزمره، منابع آموزشی (زمان، انرژی و تمرکز) را به سمت ساحت های شناختی سوق داده و مانع از اجرای حقیقی و موثر ساحت اخلاقی-معنوی شده است.نتیجه گیری نهایی حاکی از آن است که جایگاه تربیت اخلاقی و معنوی در سند، بالقوه عالی اما بالفعل ضعیف است و تحقق آن مستلزم مداخله در ساختار ارزیابی ملی برای ایجاد تعادل میان ابعاد شناختی و اخلاقی در نظام آموزش و پرورش است.

کلیدواژه ها:

تربیت اخلاقی و معنوی ، سند تحول بنیادین ، گسست ساختاری ، نظام ارزیابی ، آموزش و پرورش