تحلیل تطبیقی «تربیت شهروندی دیجیتال» در برنامه درسی ایران و کشورهای پیشرو در حوزه آموزش

با گسترش نفوذ فناوری های نوین و گذار جوامع به زیست بوم های هوشمند، مفهوم شهروندی از مرزهای فیزیکی فراتر رفته و «شهروندی دیجیتال» به عنوان یکی از ضرورت های بنیادین در برنامه های درسی نظام های آموزشی پیشرو مطرح شده است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تطبیقی الگوهای تربیت شهروندی دیجیتال در برنامه درسی ایران و کشورهای پیشرو (نظیر استونی، فنلاند و سنگاپور) به روش مروری و با رویکرد اسنادی انجام شده است. مولفه های نه گانه شهروندی دیجیتال شامل سواد دیجیتال، اخلاق، امنیت، حقوق و مسئولیت ها، سلامت و رفاه، قانون، تجارت، ارتباطات و دسترسی، مبنای مقایسه در این تحقیق قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که کشورهای پیشرو با اتخاذ رویکردهای «تلفیقی و میان رشته ای»، شهروندی دیجیتال را نه به عنوان یک مهارت فنی صرف، بلکه به عنوان یک «فرهنگ زیستن در فضای مجازی» در تمام سطوح تحصیلی نهادینه کرده اند. در مقابل، برنامه درسی ایران علیرغم تاکید بر سواد رسانه ای، عمدتا بر جنبه های «محافظتی و امنیتی» متمرکز بوده و در زمینه هایی چون مشارکت فعال مدنی دیجیتال و حقوق شهروندی در فضای مجازی با خلاهای جدی روبروست. در نهایت، این مقاله راهکارهایی را جهت بومی سازی الگوهای موفق جهانی با رعایت اسناد بالادستی و ملاحظات فرهنگی ایران ارائه می دهد تا فاصله میان آموزش های رسمی و زیست واقعی دانش آموزان در فضای دیجیتال کاهش یابد.

کلیدواژه ها:

تربیت شهروندی دیجیتال (Digital Citizenship Education) ، مطالعه تطبیقی ، برنامه درسی ایران ، سواد رسانه ای