مطالعه تاریخی تحلیلی ساختار و محتوا در آثار فرامرز پیلارام

فرامرز پیلارام از برجسته ترین هنرمندان نوگرای ایران و از چهره های تاثیرگذار جریان سقاخانه و نقاشی خط است که نقش مهمی در پیوند میان سنت های بصری ایران و هنر مدرن ایفا کرده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاریخی، ساختاری و محتوایی آثار این هنرمند، روند شکل گیری و تحول زبان بصری وی را در دوره های مختلف فعالیت هنری مورد مطالعه قرار می دهد. مسئله اصلی پژوهش، تبیین چگونگی تبدیل عناصر سنتی همچون خوشنویسی، نمادهای مذهبی، نشانه های آیینی و ساختارهای هندسی به عناصر مستقل و موثر در سازمان بصری آثار پیلارام است. این مطالعه با روش تاریخی تحلیلی و رویکرد کیفی انجام شده و داده های آن از طریق مطالعات کتابخانه ای، اسناد هنری، کاتالوگ نمایشگاه ها، آثار تصویری و منابع معتبر گردآوری شده است.یافته های پژوهش نشان می دهد که فرامرز پیلارام طی سیر هنری خود از بازنمایی صرف عناصر سنتی فاصله گرفته و آن ها را به ساختارهایی مستقل، ریتمیک و انتزاعی تبدیل کرده است. در این روند، خط فارسی از نقش نوشتاری خارج شده و به عنصری بصری، پویا و سازنده فضا بدل شده است. همچنین آثار او بیانگر گذار از سقاخانه روایی به سقاخانه ساختاری است؛ به گونه ای که ساختار اثر، حامل معنا می شود و مخاطب را به خوانشی فراتر از ظاهر اثر هدایت می کند. بهره گیری از رنگ، بافت، هندسه، تکرار و سازمان فضایی در کنار مفاهیم فرهنگی و دینی، سبب شده است آثار پیلارام علاوه بر ارزش زیبایی شناختی، واجد ارزش های تاریخی و هویتی نیز باشند.نتایج پژوهش نشان می دهد که پیلارام با خلق زبانی شخصی و ساختارمند، سهمی اساسی در شکل گیری هنر مدرن ایران داشته و توانسته است میان سنت و مدرنیته تعادلی خلاقانه برقرار کند. این پژوهش می تواند زمینه ای مناسب برای بازخوانی دوباره جریان سقاخانه و نقاشی خط در مطالعات هنر معاصر ایران فراهم سازد. کلیدواژه ها: فرامرز پیلارام، سقاخانه، نقاشی خط، ساختار، محتوا، هنر معاصر ایران، تحلیل تاریخی.