آینده آموزش و پرورش در سایه هوش مصنوعی

چکیده در دهه های اخیر، هوش مصنوعی به عنوان یکی از تحول آفرین ترین فناوری های عصر حاضر، مرزهای نظام های آموزشی سنتی را دگرگون ساخته و افق های تازه ای را فراروی برنامه ریزان درسی، معلمان و سیاست گذاران تربیتی گشوده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی آینده آموزش و پرورش در سایه هوش مصنوعی و شناسایی پیامدها، فرصت ها و چالش های آن برای نظام تعلیم و تربیت، به روش مرور نظام مند و توصیفی تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری شامل منابع علمی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های داده معتبر بین المللی و نشریات علمی-پژوهشی داخلی است. یافته های پژوهش نشان می دهد که هوش مصنوعی با ایجاد امکان شخصی سازی فرایند یادگیری، تقویت ارزیابی های تکوینی، توسعه محتوای آموزشی هوشمند و تسهیل دسترسی عادلانه به آموزش، ظرفیت آن را دارد تا الگوی سنتی کلاس درس را به طور بنیادین بازتعریف کند. در عین حال، چالش هایی نظیر نگرانی های اخلاقی، حریم خصوصی داده ها، شکاف دیجیتال، تغییر نقش معلم و ضرورت بازآموزی نیروی انسانی، از مهم ترین دغدغه های پیش روی نظام های آموزشی است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که موفقیت در بهره گیری از هوش مصنوعی در آموزش، مستلزم طراحی چارچوب های سیاستی جامع، تقویت سواد دیجیتال معلمان و بازاندیشی در فلسفه تربیت است. این تحقیق می تواند راهنمایی عملی برای سیاست گذاران و برنامه ریزان آموزشی در مسیر تحول هوشمند نظام تعلیم و تربیت فراهم آورد. واژگان کلیدی: هوش مصنوعی، آموزش و پرورش، یادگیری شخصی سازی شده، فناوری های آموزشی، آینده تعلیم و تربیت، تحول دیجیتال.