طراحی مدل حکمرانی دیجیتال در مرکز ملی فضای مجازی ایران

حکمرانی دیجیتال رویکردی چندبعدی و نوظهور در مدیریت فضای مجازی است که نقش اساسی در جهت دهی به روندهای فناوری، نوآوری و توسعه اجتماعی ایفا می کند. این مفهوم نه تنها شامل بهره گیری بهینه از فناوری های پیشرفته است، بلکه بر لزوم تلفیق آن با اصول اخلاقی، فرهنگی و شفافیت تاکید دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل حکمرانی دیجیتال انجام شده است که از منظر هدف کاربردی-توسعه ای بوده و از منظر روش، آمیخته اکتشافی محسوب می شود. جامعه پژوهش در بخش کیفی شامل خبرگان دانشگاهی و اجرایی حکمرانی دیجیتال است که به روش نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در این بخش با مصاحبه نیمه ساختار یافته از ۱۵ نفر به اشباع نظری رسیده است. در بخش کمی، جامعه آماری شامل ۱۲۷ نفر از مدیران و کارشناسان ارشد مرکز ملی فضای مجازی ایران است که تعداد ۹۷ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها در این بخش پرسشنامه است که روایی آن با تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ تایید شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از روش تحلیل مضمون، معادلات ساختاری و مدل سازی ساختاری- تفسیری استفاده شده است. نتایج نشان داد مدل حکمرانی دیجیتال در مرکز ملی فضای مجازی ایران دارای شش بعد است: زیست بوم دیجیتال، اقتصاد دیجیتال، زیرساخت دیجیتال، حقوقی و قانونی، فرهنگی و اجتماعی و رویکرد جهادی است که «حاکمیت اخلاقی» و «نظام خط مشی گذاری» به عنوان مولفه های کلیدی و تاثیرگذار آن، نقشی محوری در پیشبرد اهداف سایر بخش ها دارد. این یافته ها نقش اساسی را به حاکمیت اخلاقی در ساختارهای دیجیتال داده و بر ضرورت طراحی نظام های خط مشی گذاری و تنظیم گری موثر تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی دیجیتال ، مدل سازی ساختاری-تفسیری ، مرکز ملی فضای مجازی