مشروعیت فقهی، الزامات قانونی و آثار فرهنگی تولید مواد غذایی با دخالت هوش مصنوعی

مروزه گسترش هوش مصنوعی به عنوان یکی از پدیده های نوظهور، عرصه های مختلف زندگی بشر را متاثر ساخته است. یکی از حوزه های مهم تاثیرگذاری این فناوری، صنعت غذا و امنیت غذایی است. ورود فناوری های مبتنی بر هوش مصنوعی به زنجیره تامین و فرایند تولید مواد غذایی، پرسش های نوینی را در حوزه مشروعیت فقهی، الزامات قانونی و پیامدهای فرهنگی برانگیخته است. پرسش اصلی این پژوهش آن است که مداخلات هوش مصنوعی در فرآیند تولید، فرآوری، بسته بندی و توزیع غذا چه پیامدهایی به دنبال دارد و فقه اسلامی در قبال این تحولات چه احکامی را برای مکلفین معین نموده است؟ در ادامه، آثار فرهنگی اجتماعی این فناوری ها بر اعتماد عمومی، الگوهای مصرف، معنا و هویت غذایی و نسبت آن با سنت های دینی و عرفی ارزیابی می شود. بر همین اساس، مقاله ی حاضر به بررسی ابعاد فقهی استفاده از هوش مصنوعی در چرخه ی صنعت غذایی پرداخته است. نتایج تحقیق نشان می دهد که در فقه اسلامی، بهره گیری از فناوری های نوین در عرصه ی غذا درصورتی که با رعایت اصول بهداشتی، سلامت و موازین شرعی صورت پذیرد، نه تنها ممنوعیتی ندارد بلکه می تواند به ارتقای کیفیت، کمیت و دسترسی به مواد غذایی منجر شود. البته که مسائلی از قبیل ضمانت اجرا و مسئولیت مدنی ناشی از ظهور عیب در محصول تولیدی و یا توزیع شده توسط ابزار هوش مصنوعی نیز مطرح می شود که در این مقاله سعی بر آن است که پاسخ مناسب و راه حلی برای آن بیابیم. این پژوهش می کوشد ضمن پاسخ گویی به پرسش های نوپدید در حوزه فقه فناوری، راه کارهای مناسب و درخوری را پیش پای فعالان صنعت غذایی ازجمله، تولیدکنندگان، توزیع کنندگان و مصرف کنندگان قرار دهد.

کلیدواژه ها:

امنیت غذایی ، چرخه ی تولید ، هوش مصنوعی ، حقوق فرهنگی ، حمایت از مصرف کننده