تنش های روانی و اجتماعی در شهر تهران : تحلیل شواهد و خلاصه سیاستی

مقدمه: تنشهای روانی-اجتماعی در کلان شهرها زمانی که ازنظر شدت، تداوم و دامنه جمعیتی گسترش می یابند، دیگر صرفا یک تجربه فردی یا بالینی نیستند، بلکه به مسئله ای اجتماعی و ساختاری در حوزه سلامت عمومی و رفاه اجتماعی تبدیل می شوند. در چنین شرایطی، استرس نه فقط پیامد آسیب پذیری فردی، بلکه بازتابی از نااطمینانی اقتصادی، نگرانی از آینده، ضعف حمایتهای اجتماعی و ناکافی بودن سازوکارهای تامین اجتماعی است.  روش:این خلاصه سیاستی بر پایه داده های یک پیمایش مقطعی جمعیت محور در سال ۱۴۰۲ در میان ۱۰۰۸ نفر از شهروندان ۱۸ سال و بالاتر مناطق ۲۲ گانه تهران تدوین شده است. در این مطالعه، تجربه و پیامدهای رویدادهای استرس زای شدید بررسی شد. یافته ها نشان داد که ۹۲.۳ درصد شهروندان در یک سال گذشته دست کم یک عامل استرس زای شدید را تجربه کرده اند و ۲۵.۹ درصد دارای علائم اختلال اضطرابی فراگیر بوده اند. همچنین مسائل اقتصادی، نگرانی از آینده، هزینه های مسکن و ناامنی شغلی مهم ترین منابع تنش گزارش شده اند و افراد به طور متوسط ۸.۵ ماه از سال را تحت تاثیر استرس شدید سپری کرده اند.  تحلیل و تفسیر: مقایسه این یافته ها با شواهد داخلی و بین المللی نشان می دهد که الگوی تنش در تهران با روندهای جهانی درباره نقش تعیین کننده ناامنی اقتصادی و اجتماعی در سلامت روان همخوان است، اما شدت و تداوم آن بیانگر انباشت فشارهای ساختاری در زندگی روزمره شهروندان است. از منظر نظری، یافته ها با مدل ارزیابی شناختی لازاروس و نظریه فشار عمومی سازگارند؛ زیرا نشان می دهند که استرس زمانی تشدید می شود که فشارهای محیطی و اجتماعی مزمن از منابع مقابله ای فردی، خانوادگی و اجتماعی فراتر روند.  پیام سیاستی: مدیریت تنشهای روانی-اجتماعی در تهران نیازمند خروج از رویکرد صرفا فردمحور و حرکت به سوی مداخلات بین بخشی، کاهنده تنش و پیشگیری محور در حوزه سلامت روانی-اجتماعی است. سیاستهای کلان اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باید از منظر اثر آنها بر نگرانی از آینده، احساس ایمنی اجتماعی و پیش بینی پذیری زندگی ارزیابی شوند.  ادغام خدمات سلامت روان و خدمات اجتماعی، کاهش نگرانی از آینده و نااطمینانی اقتصادی به ویژه در حوزه اشتغال و مسکن، توسعه مداخلات اجتماع محور برای تقویت سلامت اجتماعی و بهبود محیط های شهری استرس زا همراه با پایش داده محور وضعیت تنشهای روانی-اجتماعی در این راستا حائز اهمیت هستند.

کلیدواژه ها:

Stress ، Psychosocial Tension ، policy brief ، استرس ، تنش روانی اجتماعی ، خلاصه سیاستی