بازشناسی محرک های تاب آوری شهری در برابر حملات تروریستی: یک مرور دامنه ای نظام مند

زمینه و هدف: شکل گیری تهدیدات جدید تروریسم و پیچیدگی روزافزون زیرساخت های شهری، نیاز به سیستم های مقاوم تر و پایدارتر که قادر به مقابله با این رویدادهای نامطلوب باشند را برجسته می کند. پژوهش حاضر با طرح یک مرور دامنه ای نظام مند ضمن بازشناسی ابعاد و زمینه های موضوعی تاب آوری شهری در برابر تهدیدات تروریستی، با ارائه نگاشتی از ساختار موضوعی مطالعات به جستجوی محرک های تقویت تاب آوری شهری به منظور بازاندیشی در برنامه ریزی تاب آوری شهری در برابر تهدیدات تروریستی پرداخته است. روش: روش پژوهش حاضر ترکیبی از تحلیل کتاب سنجی و تحلیل مضمون است، کتاب سنجی پژوهش با چارچوب مرور حیطه ای نظام مند به انجام رسیده است به طوری که استراتژی جستجو در پایگاه های علمی بین المللی (اسکوپوس و گوگل اسکالر) و ملی (پرتال جامع علوم انسانی، مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی) تعریف و بر مبنای پروتکل پریزما ۳۴ مقاله در مرحله گزینش نهایی برای مطالعه مروری انتخاب شدند. در ادامه با بازبینی انتقادی مقالات، سازمان دهی مجدد مضامین در قالب موضوعات و بررسی عمیق آن ها برای استخراج مضامین مشترک به منظور بازشناسی ابعاد تاب آوری شهری و محرک های تقویت تاب آوری شهری در برابر تهدیدات تروریستی به انجام رسید. یافته ها: بر اساس تحلیل محتوای کیفی مقالات منتخب، ۹۷ مضمون محرک تقویت تاب آوری شهری در برابر حملات تروریستی استخراج گردید. مضامین در ۳۴ مولفه‎‎ ها و ۱۱ مقوله به عنوان ابعاد تاب آوری شهری در برابر تهدیدهای تروریستی طبقه بندی گردید. یافته های پژوهش حاکی از محرک های تقویت تاب آوری در زمینه ابعاد آمادگی و پاسخ به شرایط اضطراری دارای بیشترین فراوانی (۲۰ مضمون) است. در رتبه های بعدی به ترتیب حکمرانی و ظرفیت سازی نهادی (۱۳ مضمون)؛ آگاهی عمومی و توانمندسازی (۱۱ مضمون)؛ مقاوم سازی زیرساخت ها و سازه های شهری (۱۱ مضمون)؛ کنترل، بازرسی و نظارت شهری (۹ مضمون)؛ نوآوری و فناوری نوین حفاظتی (۷ مضمون)؛ اصول امنیت در برنامه ریزی و طراحی شهری (۷ مضمون)؛ اطلاع رسانی و ارتباطات اجتماعی (۶ مضمون)؛ سلامت و رفاه اجتماعی (۶ مضمون)؛ اقتصاد و سرمایه گذاری (۳ مضمون) و مدیریت و حفاظت اطلاعات (۳ مضمون) است. علاوه بر آن فراوانی محرک های تاب آوری شهری در چهار زمینه اقدامات پیشگیرانه و حفاظتی ضدتروریسم (۴۶ محرک)، جذب و پاسخ اضطراری به حملات تروریستی (۱۱ محرک) بازیابی پس از حملات تروریستی (۷ محرک) و سازگاری و انطباق با تهدیدهای تروریستی (۳۶ محرک) بازشناسی و مورد بحث قرار گرفت. نتیجه گیری: محرک های تاب آوری شهری در برابر حملات تروریستی مجموعه ای از اقدامات و سیاست های هماهنگ و سیستمی به منظور تقویت توانمندی های شهر در پیشگیری، مقابله، بازیابی و تطبیق است که نیازمند تغییر اساسی در نگرش سیاست گذاران و برنامه ریزان شهری پیرامون مسئله تروریسم است.

کلیدواژه ها:

Urban resilience ، urban planning ، terrorism threat ، terrorist attacks ، urban terrorism ، counterterrorism. ، تاب آوری شهری ، برنامه ریزی شهری ، تهدید تروریسم ، حملات تروریستی ، تروریسم شهری ، اقدامات ضدتروریسم