الگوی راهبردی دفاع فرهنگی در برابر جنگ شناختی؛ رویکردی مبتنی بر آموزه های قرآنی

در زیست بوم امنیتی معاصر، پارادایم منازعات از رویارویی سخت نظامی به «جنگ شناختی» و «تهاجم فرهنگی» تغییر ماهیت داده است؛ نبردی که در آن، تسخیر دستگاه محاسباتی و استحاله هویت ملی-دینی جوامع، جایگزین تصرف اراضی شده است. پژوهش حاضر با هدف تبیین دکترین دفاعی اسلام، به واکاوی راهکارهای قرآن کریم برای مقابله با نفوذ نرم و ایمن سازی جامعه در برابر اختلالات اطلاعاتی می پردازد. این تحقیق با روش تحلیلی-توصیفی و با بهره گیری از چارچوب نظری «قدرت نرم» و «پدافند غیرعامل»، آموزه های وحیانی را با نظریه های مدرن علوم ارتباطات و روان شناسی سیاسی تطبیق می دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که قرآن کریم یک منظومه دفاعی «سیستماتیک و چندلایه» را ارائه می دهد که بر هشت رکن اساسی استوار است: ۱) ارتقای «بصیرت و تفکر انتقادی» برای تشخیص حق از باطل؛ ۲) بازسازی «هویت فرهنگی» بر مبنای شناخت متقابل؛ ۳) استحکام «نهاد خانواده» به عنوان کانون آرامش؛ ۴) «تولید محتوای فاخر» و دانش بنیان؛ ۵) توسعه «برنامه های فرهنگی» نشاط آفرین؛ ۶) بهره گیری از «اقتدار رسانه ای» برای نظارت اجتماعی؛ ۷) «هوشیاری تحلیلی» در برابر محتوای وارداتی؛ و ۸) ایجاد «ائتلاف های بین المللی» بر مدار تقوا. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که کاربست این راهکارها، جامعه را از وضعیت انفعالی خارج کرده و با شکل دهی به یک «مقاومت هوشمند»، تاب آوری شناختی و استقلال فرهنگی را در عصر جهانی شدن تضمین می نماید.

کلیدواژه ها:

قرآن کریم ، جنگ شناختی ، تهاجم فرهنگی ، هویت ملی ، سواد رسانه ای ، دیپلماسی فرهنگی