بررسی اثر فعالیت های صنعتی، آبزی پروری و خانگی بر نوسان مواد مغذی در رودخانه تجن

مواد مغذی از منابع مختلف، رواناب­های کشاورزی، فاضلاب­های صنعتی و شهری وارد آب های سطحی و زیرزمینی می­شوند. هدف از این مطالعه، بررسی مواد مغذی (فسفات و نیترات) منابع مهم آلاینده رودخانه تجن شامل استخرهای پرورش ماهی، صنایع آنتی بیوتیک­سازی، شیر پاستوریزه پاکسار، چوب و کاغذ مازندران، ذرات معلق جامد کارگاه های شن و ماسه و فاضلاب­های منازل مسکونی است. با مطالعات میدانی در حوزه آبخیز تجن، مصاحبه با مردم محلی و نیز اخذ اطلاعات از ادارات مرتبط، منابع آلاینده صنعتی و جمعیتی در حوزه آبخیز تجن شناسایی شد. در ادامه نمونه برداری از چهار کارخانه شن و ماسه در مسیر رودخانه، آب خروجی سه استخر پرورش ماهی دومنظوره، چهار استخر پرورش ماهی سرد آبی و پنج استخر پرورش ماهی گرمابی و پساب خروجی کارخانه آنتی بیوتیک سازی، چوب و کاغذ مازندران و کارخانه لبنیات سازی پاکسار صورت پذیرفت. تحلیل مواد مغذی با استفاده از دستگاه فتومتر صورت پذیرفت. برای بررسی میزان ذرات معلق جامد کارگاه های شن و ماسه، نمونه برداری از بالادست و پایین دست این صنعت صورت پذیرفت و میزان ذرات معلق جامد به روش برجاگذاری به مدت ۲۴ ساعت و تخلیه آب رویی و در نهایت خشک نمودن رسوب تغلیظ شده در دمای ۱۰۵ درجه آون مشخص شد. میزان بار آلودگی ورودی از منطقه گردشگری اسکله سد شهید رجایی و پارک واقع در حاشیه رودخانه تجن در شهر ساری به عنوان کانون­های جمعیتی اصلی آلاینده در حوزه آبخیز تجن شناسایی و میزان نیتروژن و فسفر تولیدی انسانی براساس ضوابط و معیارهای موجود ۳-۵ گرم فسفر آلی برای هر شخص در روز و ۶-۱۰ گرم نیتروزن آلی در روز برای هر شخص در نظر گرفته شد. بررسی­های به عمل آمده نشان داد که غلظت ذرات معلق جامد در پایین دست کارگاه های شن و ماسه نسبت به بالادست به طور متوسط ۴/۰ گرم در لیتر افزایش و نیز غلظت نیترات در استخرهای پرورش ماهی سردآبی ۲/۰ میلی گرم در لیتر در آب خروجی کارگاه­ها افزایش یافته است. هم چنین برآورد شد که ۴۵ کیلوگرم در روز فسفر آلی و ۱۲۰ کیلوگرم در روز نیتروژن آلی از طریق فاضلاب های خانگی شهر ساری و حومه به طور مستقیم وارد رودخانه تجن می­شود.

کلیدواژه ها:

Fish ponds ، Industry ، Residential wastewater ، Tajan River ، استخرهای پرورش ماهی ، رودخانه تجن ، صنایع ، فاضلاب انسانی