اثربخشی درمان شناختی رفتاری (CBT) بر تنظیم هیجان و خود کنترلی والدین دارای کودکان پرخاشگر

مقدمه: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی رفتاری (CBT) بر تنظیم هیجان و خود کنترلی والدین دارای کودکان پرخاشگر انجام شد. روش کار: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون–پس آزمون–پیگیری با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل مادران پرخاشگر و فرزندان آن ها بودند که در سال ۱۴۰۵ به مراکز مشاوره شهر تهران مراجعه کرده بودند. با استفاده از نمونه گیری غیرتصادفی در دسترس و بر اساس تحلیل توان، ۳۰ نفر انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گواه (۱۵ نفر) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش شامل مهارت های تنظیم هیجان (گراتز و روئمر)، خودکنترلی (تانجی و همکاران) و پرخاشگری (نواکو) بود. گروه آزمایش تحت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای درمان گروهی شناختی رفتاری (بر اساس پروتکل لیهی و همکاران) قرار گرفتند، در حالی که گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری (سه ماهه) جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر آمیخته در نرم افزار SPSS-۲۶ تحلیل شد. نتایج: نتایج نشان داد که درمان شناختی رفتاری به طور معناداری موجب افزایش مهارت های تنظیم هیجان و خودکنترلی در گروه آزمایش نسبت به گروه گواه شده است (۰۰۱/۰ >P). اندازه اثر (مجذور اتا = ۶۲/۰) حاکی از تاثیر بالای این مداخله بود و نتایج در مرحله پیگیری سه ماهه نیز پایدار باقی ماند. نتیجه گیری: درمان شناختی رفتاری با اصلاح الگوهای شناختی مادران و ارتقای مهارت های تنظیم هیجان، نقش موثری در بهبود سازوکارهای خودکنترلی و کاهش پرخاشگری در کودکان ایفا می کند. این رویکرد می تواند به عنوان یک مداخله آموزشی-درمانی کارآمد در مراکز مشاوره جهت قطع چرخه بین نسلی خشونت مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

پرخاشگری ، تنظیم هیجان ، خودکنترلی ، درمان شناختی رفتاری (CBT)