بن مایه های ادبی حماسه ملی ایران جستاری در سنت های حماسی ایران از یشت ها تا شاهنامه

بسیاری از سنت های حماسی شعر فارسی دری ریشه در ادبیات باستانی ایران دارد. یشت ها کهن ترین اثر حماسی ایران به زبان اوستایی است. در سنگ نوشته های هخامنشی به زبان فارسی باستان، نشانه هایی از پیروی از الگوهای شعر حماسی دیده می شود. یادگار زریران و برخی سرودهای ستایشی مانوی بر پایه شعر حماسی به نظم درآمده اند. شعر حماسی پس از اسلام به ویژه با شاهنامه فردوسی، به قلمروهای تازه ای گام نهاد. در این گفتار سنت های ادبی ایرانی در سه حوزه تبارشناسی، وزن شناسی و سبک شناسی ادبی از یشت ها تا شاهنامه بررسی و تحلیل می شود. بررسی ها حکایت از آن دارد که در زمینه وزن، شعر حماسی فارسی تاثیراتی از اشعار پارتی و فارسی میانه پذیرفته است. پیوستگی سنت های ادبی شفاهی را در میان آثار حماسی ایرانی می توان در ویژگی های شفاهی یافت که ریشه هندوایرانی و حتی هندواروپایی دارند، مانند عبارت های کلیشه ای و تکرارهای فرمولی. در سبک ادبی و شیوه بیان نیز از نظر هنرسازه های تکرار، صفت های هنری و تصویرهای شاعرانه همانندی های بسیاری از یشت ها تا شاهنامه وجود دارد که از تداوم هزاران ساله سنت های ادبی حکایت می کند.

کلیدواژه ها:

بن مایه های ادبی ، یشت ها ، شاهنامه ، ادبیات شفاهی ، هنرسازه