نمود نشانه هایی از ارتباطات میان فرهنگی مرتبط با معماری و شهرسازی در سفرنامه ناصرخسرو

یکی از متون معتبر فارسی دارایی انشائی روان سفرنامه ناصرخسرو است حاوی اطلاعاتی در زمینه معماری و شهرسازی بلاد و سرزمین هایی که وی به آنجا سفر کرده بود. ناصرخسرو از دانش معماری و شهرسازی به معنای امروزی مطلع نبود؛ اما در معرفی شهرها، قصبات، ابنیه و مسافت های برون شهری و درون شهری با واحدهای اندازه گیری مشخص، با تبحری خاص انشاءمی کرد. در عصر وی ارتباطات میان فرهنگی معاصر وجود نداشت، اما نشانه هایی از نوعی سیستم ارتباطات میان فرهنگی مرتبط با معماری و شهرسازی در سفرنامه می توان یافت که امکان سفر به شهرها یا اماکن مختلف را برای مردم آن عصر امکان پذیر می کرد. پژوهش حاضر با هدف تبیین و نمود قسمتی از این ارتباطات میان فرهنگی انشاءشده در سفرنامه براساس واحدهای اندازه گیری ذکرشده در بالا انجام گرفت. مقاله به شیوه توصیفی و تحلیلی تنظیم شده، با روش کنابخانه ای به جمع آوری داده ها و اطلاعات پرداخته و با روش استدلال عقلی و نقلی سعی کرده به پرسش های پژوهش پاسخ دهد. این پژوهش نشان داد ناصرخسرو با واحدهای اندازه گیری درجه (درجات)، قامت مرد، پایه، میل، گز، انگشت، شبر، فرسنگ و مانند اینها مسافات و ابعاد را معرفی کرده است. واحد اندازه گیری «فرسنگ» با بیشترین و واحد اندازه گیری «میل و پایه» با کمترین بسامد در سفرنامه استفاده شده بود. بررسی معنایی و مصداقی این واحدها از روش انتقال اطلاعات جغرافیایی، ارتباطات تجاری و ارتباطات فرهنگی در عصر ناصرخسرو پرده بر داشت. واحدهای اندازه گیری مسافت و ابعاد نقش مهمی در انتقال اطلاعات و برنامه ریزی سفرها در عصر ناصرخسرو داشته که می توان گفت به عنوان بخشی از سیستم ارتباطات غیرمستقیم عمل می کردند.

کلیدواژه ها:

ارش ، سفرنامه ناصرخسرو ، فرسنگ ، مسافت