تحلیل اندیشه تقدیرباوری در شهنشاهنامه عنوان نگار ( با نگاهی به مبانی اندیشههای فلسفی وکلامی)

این پژوهش دیدگاه های سرنوشت باورانه عنوان نگار را در اثر حماسی-تاریخی شهنشاه نامه تحلیل می کند. این اثر، تاریخ عصر قاجار را بازمی نماید و تقدیر را در پیروزی ها، شکست ها، مرگ و فره ایزدی توضیح می دهد. روش این جستار متن پژوهی است و با تکیه بر تحلیل و تفسیر محتوای کیفی از اسناد تاریخی و کتابخانه ای مرتبط بهره می برد. یافته ها نشان می دهد عنوان نگار در پرتو آموزه های دینی و سنت های باستانی، تقدیر را به عنوان اراده الهی، امری محتوم، محدودکننده عقل و غالب بر تلاش انسانی می نگرد. تحلیل نمونه های شعری او نشان می دهد در حیطه فلسفی، عنوان نگار به نظام احسن ابن سینا توجه ویژه ای دارد. شاعر در نگرش به تقدیر به اندیشه کلامی اشاعره نیز نزدیک می شود و ضمن توجه به شاهنامه فردوسی رویکرد مستقل و فلسفی-کلامی خود را نسبت به تقدیر، بیان می کند. هم چنین تقدیرگرایی علاوه بر کارکرد فلسفی، مشروعیت بخشی به قدرت سیاسی قاجاریان را نیز تامین می کند.این مطالعه هم چنین جایگاه تلفیقی عناصر دینی، فلسفی و حماسی را در ادبیات سیاسی ایران برجسته می کند.

کلیدواژه ها:

تقدیر باوری ، شهنشاهنامه ، اندیشه فلسفی وکلامی ، عنواننگار ، عصر قاجار