تحلیل انتقادی مواجهه فقیهان و اصولیان با اخبار من بلغ و تبیین خوانشی نوین از قاعده تسامح در ادله سنن

دانشوران شیعی در مواجهه با اخبار من بلغ برای اثبات قاعده تسامح، هم نظر نیستند. پرسش اصلی این است که آیا می توان با بهره گیری از این اخبار، به حجیت اخبار ضعاف در استنباط احکام دست یافت یا خیر؟ این جستار به روش توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای به دنبال تبیین رویکردهای گوناگون به احادیث من بلغ است. سه رویکرد عمده اصولی، فقهی و کلامی دراین باره قابل ارزیابی و هریک از این رویکردها با چالش هایی برای اثبات رهیافت خویش از اخبار من بلغ مواجه است. پس از تبیین کاستی های این رویکردها، استظهاری نوین از اخبار من بلغ ارائه شده که بن مایه آن بر برهان معقولیت استوار است. در این خوانش از اخبار من بلغ، عمل نمودن به هر گزاره محتمل المطلوبیه نزد مولا، به سبب معقولانه بودن آن روا خواهد بود. اما برای جلوگیری از ایجاد هرج ومرج لازم است برای عمل به اخبار ضعاف ضوابطی در نظر گرفته شود که عبارت اند از: عدم انتساب عمل به شرع، وجودنداشتن معارض معتبر شرعی یا عقلی و عدم اشتهار ناقلان گزاره به دروغ پردازی. تببین شرایط روابودن عمل به اخبار ضعاف بیانگر آموزه های غیرالزامی، دستاورد دیگری است که رویکرد برگزیده را ضابطه مند می سازد.

کلیدواژه ها:

اخبار من بلغ ، ثواب ، تسامح در ادله سنن ، استحباب شرعی ، احتمال مطلوبیت