فلاح در قرآن و سنت نبوی (تحلیل مفهومی چندبعدی از رستگاری اسلامی)

مفهوم «فلاح» به عنوان غایت نهایی هدایت الهی در اسلام، در مطالعات معاصر اغلب به صورت تقلیل یافته و معادل «نجات در آخرت» فهمیده شده است. این تحقیق با هدف بازخوانی و تحلیل جامع این مفهوم بنیادین، با روش توصیفی_تحلیلی و با اتکا به منابع اولیه قرآن کریم و احادیث نبوی، به واکاوی ابعاد چندگانه فلاح پرداخته است. یافته ها حاکی است که فلاح مفهومی پیچیده، کل نگر و فرآیندی است که از یک سو با مفاهیم مشابهی چون «فوز»، «نجات»، «سعادت» و «نجاح» تمایز اساسی دارد و از سوی دیگر، ابعاد اعتقادی (توحید، معاد، ایمان)، اخلاقی_فردی (تقوا، تزکیه نفس)، عبادی (نماز با خشوع) و اجتماعی (عدالت، انفاق) را در بر می گیرد. این تحقیق به این نتیجه رسیده است که فلاح نه یک وضعیت صرفا اخروی، بلکه «حیات طیبه» و شکوفایی کامل انسانی در دنیا و سعادت جاویدان در آخرت است که در گرو تحقق نظامی یکپارچه از ارزش های الهی میسر می گردد. نتیجه ضمنی دیگر این تحقیق آن بوده است که تحلیل چندبعدی از مفهوم فلاح، چارچوب مفهومی غنی تری برای فهم هدف دین اسلام و بازسازی گفتمان معنوی در جوامع معاصر اسلامی ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

فلاح ، رستگاری اسلامی ، قرآن ، سنت نبوی ، تحلیل مفهومی ، سعادت ، حیات طیبه