بازنمایی حقوق کودکان در تعاملات چندوجهی نوشتار و تصویر؛ تحلیل انتقادی کتاب فارسی پایه سوم ابتدایی بر مبنای الگوی کرس و ون لیوون

کتاب های درسی به مثابه رسانه های چندوجهی، نقشی بنیادین در جامعه پذیری حقوقی کودکان دارند. مسئله اصلی این پژوهش، نارسایی در بازنمایی نظام مند و چندوجهی حقوق کودک در داستان های مصور کتاب فارسی پایه سوم ابتدایی (چاپ ۱۴۰۲) است. در این پژوهش هدف گذاری از تحلیل های صرفا محتوایی به تحلیل سیاست پژوهانه، با روش کیفی و با تکیه بر نظریه چندوجهی و گرامر طراحی بصری کرس و ون لیوون، انجام شده و در آن به بررسی هم نشینی متن و تصویر در ۴ داستان مصور پرداخته شده است. راه حل های سیاستی پیشنهاد شده بر پایه تحلیل داده های عینی، شامل «اصلاح الگوی تقسیم کار نشانه ای»، «تنوع بخشی به روایات بصری برای پوشش حقوق مغفول (مانند کودکان کار و دارای نیازهای ویژه)» و «تدوین دستورالعمل های چندوجهی برای طراحان کتاب های درسی» است. یافته ها نشان می دهد با وجود تعامل پویا میان متن و تصویر، خلاهایی در استفاده آگاهانه از ظرفیت های بصری برای تبیین کامل پیمان نامه حقوق کودک وجود دارد که نیازمند بازنگری راهبردی است.

کلیدواژه ها:

سیاست پژوهی آموزشی ، حقوق کودک ، نظریه چندوجهی ، تحلیل نشانه شناختی ، کتاب درسی فارسی