استقرارهای دفاعی دشت داراب در دوره ساسانی

استان فارس خاستگاه ظهور دو شاهنشاهی هخامنشی و ساسانی در تاریخ ایران بوده است. وجود آثار تاریخی مهم از این دو دوره در فارس آشکارا جایگاه این استان را نشان می دهد. یکی از این مناطق در فارس، داراب است که محل قرارگیری شهر دارابگرد در دوره ساسانی بوده است. به نسبت اهمیت این منطقه در سپهر تاریخی و باستان شناسی ایران، پژوهش های صورت گرفته، اندک به نظر می رسد؛ با توجه به اهمیت این شهر در دوره ساسانی، در این پژوهش تلاش گردیده تا تصویری روشن از جایگاه شهر و خوره دارابگرد ترسیم و ساختار دفاعی آن بازسازی گردد؛ این پژوهش بر آن است تا با توجه به بررسی های باستان شناسی اخیر در دشت داراب دریابد که دارابگرد دارای چه جایگاهی در ساختار اداری و سیاسی ساسانیان بوده است و تا چه زمانی این اهمیت تداوم دارد؟ هم چنین باتوجه به وجود قلاع و استحکامات نظامی پیرامون شهر دارابگرد، ساختار دفاعی و نگهبانی از شهر و دشت داراب چگونه عمل می کرده است؟ در نگاه نخست مشاهده ویرانه های شهر دارابگرد که بیانگر شکوه گذشته آن است از یک سو و وجود یک نقش برجسته، ضرابخانه بزرگ و مهم که پس از دوره ساسانیان و در قرون نخستین دوره اسلامی نیز فعالیت داشته و هم چنین مهرها و گل مهرهای به دست آمده اهمیت این محدوده جغرافیایی را طی دوره ساسانی و اوایل دوران اسلامی نشان می دهد. به همین دلیل وجود یک ساختار دفاعی منسجم برای شهر دارابگرد و دشت داراب ضروری است. باتوجه به شناسایی ۱۴ قلعه در بررسی های باستان شناسی دشت داراب، این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی شواهد باستان شناسی را در کنار شواهد تاریخی قرار داده است تا بتواند درک درستی از ساختار دفاعی دشت داراب در دوره ساسانی ارائه کند. این پژوهش نشان می دهد که جغرافیای دشت داراب در شکل گیری شهر دارابگرد و ساختار دفاعی آن مهم ترین نقش را داشته است.

کلیدواژه ها:

Darab County ، Darabgerd ، Defensive Settlements ، Sasanians ، Fars ، Seals ، Coins. ، شهرستان داراب ، دارابگرد ، استقرارهای دفاعی ، ساسانیان ، فارس ، مهرها ، سکه ها.