شناسایی اصول اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای حسابرسی

زمینه: ادغام هوش مصنوعی در حسابرسی با توجه به رویکردهای اخلاقی توجه محققان را در تحقیقات دانشگاهی به خود جلب کرده است. هدف از این مطالعه، شناسایی اصول اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در فرایندهای حسابرسی است. روش: این مطالعه از نوع تحقیقات آمیخته (کیفی-کمی) است. جامعه آماری در بخش کیفی، خبرگان شامل اساتید دانشگاه­های مرتبط با حسابداری و حسابرسی هستند که به روش نمونه­گیری غیرتصادفی و هدفمند، تعداد ۱۰ نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. جامعه آماری در بخش کمی اساتید دانشگاه­ها و مدیران سازمان بورس هستند که به روش نمونه­گیری غیرتصادفی و در دسترس، تعداد ۳۰ نفر به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده­ها در بخش کیفی، ادبیات پژوهش و پرسشنامه دلفی و در بخش کمی، پرسشنامه مقایسات زوجی است. تحلیل داده­ها در بخش کیفی توسط روش­های فراترکیب و دلفی و در بخش کمی توسط روش AHP و نرم­افزار Expert choice انجام شد. یافته ­ها: با توجه به نتایج بخش کیفی، ابتدا توسط روش فراترکیب و بررسی ۲۱ مقاله داخلی و خارجی، ۷ مولفه اصلی و ۲۶ مولفه فرعی و پس از غربالگری توسط روش دلفی، در نهایت ۵ مولفه اصلی و ۲۴ مولفه فرعی شناسایی گردید. با توجه به نتایج بخش کمی، مولفه­های اصلی سودمندی، حریم خصوصی و حفاظت از داده­ها، شفافیت و توضیح پذیری، عدالت و انصاف، اعتماد، آزادی/خودمختاری و انطباق با مقررات و استانداردهای حرفه­ای به ترتیب با وزن­های ۲۱۶/۰، ۱۸۲/۰، ۱۶۹/۰، ۱۶۷/۰، ۱۰۷/۰، ۰۸۸/۰ و ۰۷۲/۰ دارای رتبه­های اول تا هفتم در اصول اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای حسابرسی می­باشند. نتیجه­ گیری: با رعایت اصول اخلاقی در استفاده از هوش مصنوعی در حسابرسی، حسابرسان و سازمان­ها می توانند اطمینان حاصل کنند که هوش مصنوعی به طور مسئولانه و اخلاقی در شیوه­های حسابرسی استفاده می­شود.

کلیدواژه ها:

Ethical Principles ، Artificial Intelligence (AI) ، Audit Processes ، اصول اخلاقی ، هوش مصنوعی ، فرآیندهای حسابرسی