ابعاد افت ریاضیات در ایران: زنگ خطری برای آینده آموزش علوم و مهندسی

کاهش تقاضا برای تحصیل در رشته ریاضی - فیزیک در دبیرستان و کاهش تقاضا برای تحصیل در رشته های مختلف مهندسی و علوم پایه در سالهای اخیر به یکی از چالش های اساسی نظام آموزش عالی کشور تبدیل شده است. چالشی که پیامدهای آن فراتر از دانشگاه ها رفته و آینده توسعه علمی، فناورانه و صنعتی کشور را تحت تاثیر قرار میدهد. هدف مقاله حاضر، تحلیل نظام مند ابعاد این پدیده و تبیین ریشه های آموزشی، اجتماعی، اقتصادی و ساختاری آن با تمرکز بر نقش آموزش ریاضی بهعنوان زیربنای تربیت مهندسان و متخصصان علوم پایه در کشور است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی و با بهره گیری از دادههای ثانویه، اسناد رسمی، گزارش های آماری و تحلیل انتقادی پژوهش های پیشین انجام شده است. یافته ها نشان میدهد که کاهش کمی دانش آموزان انتخاب کننده رشته ریاضی - فیزیک در کنار افت کیفی یادگیری ریاضیات، بر اساس نتایج آزمون های بین المللی (مطالعه تیمز)، نگرش منفی نسبت به رشته های مهندسی، ناهماهنگی برنامه های درسی با نیازهای بازار کار و تضعیف پیوند دانشگاه با صنعت از عوامل کلیدی کاهش گرایش به این رشته ها (فنی- مهندسی و علوم پایه) به شمار می رود. نتایج همچنین حاکی از آن است که تداوم این روند، افزون بر تضعیف بنیان های آموزش علوم، فناوری، مهندسی و ریاضیات (آموزش استم یا آموزش معروف) می تواند به کمبود نیروی انسانی متخصص، افت نوآوری و تضعیف بنیان های توسعه پایدار منجر شود. در پایان، مقاله با تاکید بر بازاندیشی در آموزش ریاضی، ارتقای کیفیت برنامه های درسی و ارائه راه کارهای عملی برای بهبود تعامل نظام آموزشی با جامعه و صنعت، مسیرهایی برای برونرفت از وضعیت موجود پیشنهاد می کند.

کلیدواژه ها:

آموزش علوم ، آموزش مهندسی ، آموزش استم (آموزش معروف) ، افت کمی ریاضی ، افت کیفی ریاضی