تحولات اجتماعی و سرزندگی شهری در روددره فرحزاد و بوستان نهج البلاغه تهران

روددره های شهری تهران، به ویژه روددره فرحزاد، در دهه های اخیر با چالش های زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی روبه رو بوده اند؛ با این حال، احیای این فضاها ظرفیت قابل توجهی برای بازآفرینی حیات اجتماعی و ارتقای سرزندگی شهری فراهم کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات احیای فرهنگی اجتماعی روددره فرحزاد و بوستان نهج البلاغه بر ابعاد اجتماعی سرزندگی شهری انجام شده است. روش پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی تحلیلی مشتمل بر رویکرد ترکیبی کمی کیفی و مبتنی بر مطالعه موردی است. داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای، بررسی اسناد شهری، مشاهده میدانی و پرسشنامه ای محقق ساخته گردآوری شد. جامعه آماری شامل ۳۰ نفر (۱۰ نفر اعضای هیئت علمی و ۲۰ نفر مدیران شهری) از خبرگان علمی بود و پرسشنامه در قالب ۲۴ گویه بر پایه ابعاد کالبدی، اجتماعی و فرهنگی تفریحی تنظیم شد. روایی ابزار از طریق نظر خبرگان و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۷۰ تایید شد. داده های نهایی نیز با استفاده از رتبه بندی شاخص ها و تحلیل SWOT بررسی شدند. یافته ها نشان داد احیای روددره عمدتا از طریق افزایش حضورپذیری، بهبود ادراک محیطی، تقویت تعاملات اجتماعی و شکل گیری اولیه حس تعلق مکانی، بر سرزندگی شهری اثر مثبت گذاشته است. بیشترین اثر در ایجاد نشاط و سرزندگی محیطی مشاهده شد، اما ناامنی اجتماعی، رفتارهای آسیب زا، کمبود خدمات رفاهی و ضعف انسجام برنامه های فرهنگی، پایداری این سرزندگی را محدود کرده اند. در نتیجه، تحقق سرزندگی پایدار در این فضاها مستلزم تلفیق مداخلات کالبدی با مدیریت اجتماعی، ارتقای امنیت، تکمیل خدمات رفاهی و برنامه ریزی های فرهنگی مشارکتی است.

کلیدواژه ها:

احیا ، بوستان نهج البلاغه ، روددره فرحزاد ، سرزندگی ، فرهنگی اجتماعی