آینده نگاری تاب آوری استان تهران؛ تحلیل تعارضات کنشگران و اولویت بندی راهبردهای تطبیق پذیر

دستیابی به تاب آوری در استان تهران با چالش هایی از نوع مسائل بدخیم و ریشه در پیچیدگی های ساختاری و عدم قطعیت های سیستماتیک مواجه است. برنامه ریزی سنتی به دلیل نگاه تکنوکراتیک و نادیده گرفتن اقتصاد سیاسی فضا، در این زمینه دچار بن بست شده است. این پژوهش با هدف تبیین انتقادی پیوند میان نیروهای ساختاری و اراده کنشگران، این مسئله را واکاوی می کند که چگونه تضاد منافع و ائتلاف های قدرت، به قفل شدگی نهادی منجر می شود و منطقه را به سمت سناریوهای بحرانی سوق می دهد. روش شناسی پژوهش، مبتنی بر آینده نگاری استراتژیک است که در چهار مرحله اجرا شد: ابتدا با روش دلفی و ابزار MICMAC، متغیرهای کلیدی شناسایی شدند؛ سپس آرایش قدرت و تعارض های کنشگران با MACTOR تحلیل شد؛ در ادامه، سناریوهای آینده با Scenario Wizard تدوین شد و در نهایت، عملکرد راهبردها با مدل Multipol مورد سنجش قرار گرفت. یافته ها نشان داد سیستم تاب آوری تهران ناپایدار است و آینده آن توسط شش پیشران کلیدی (اقتصادی، اجتماعی مسکن، زیرساختی، فرهنگی، محیط زیستی و امنیتی) شکل می گیرد. تحلیل کنشگران، شکافی عمیق میان بلوک دولتی و نهادهای اجتماعی را آشکار ساخت که به انسداد نهادی منجر شده است. ارزیابی سناریوها، احتمال بالای وقوع سناریوی فروپاشی و بحران را نشان می دهد. راهبردهای مبتنی بر توسعه هوشمند زیرساختی و اقتصاد دانش بنیان، به دلیل اصطکاک سیاسی کمتر، به عنوان راهبردهای تطبیق پذیر شناسایی شدند. نتیجه گیری نهایی تاکید می کند که تاب آوری تهران یک فرایند سیاسی مذاکره است. برای عبور از سناریوی فروپاشی، گذار از مدیریت فنی بحران به مدیریت سیاسی تعارض ها و به رسمیت شناختن عاملیت نهادهای اجتماعی، ضرورتی اجتناب ناپذیر است.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، تاب آوری ، سناریوی ویزارد ، مولتیپول ، مکتور ، میک مک ، کنشگران