اصل سرعت در دادرسی مدنی و ضمانت اجرای آن (با نگاهی بر فقه امامیه و کنوانسیون اروپایی حقوق بشر)

رعایت سرعت در دادرسی مدنی از عناصر مهم دادرسی منصفانه است که هم زمان منافع و مصلحت فرد و جامعه را به دنبال دارد. تسریع در دادرسی همچنین یکی از حقوق بنیادین بشر قلمداد می شود و از چنان اهمیتی برخوردار است که در مقررات بسیاری از کشورها و نیز اسناد بین المللی و ازجمله کنوانسیون اروپایی حقوق بشر به آن اشاره شده و آن را یکی از اصول دادرسی عادلانه برشمرده اند. بررسی کنوانسیون اروپایی حقوق بشر و رویه قضایی دیوان اروپایی نشان می دهد عدم رعایت مهلت معقول با ضمانت اجرا همراه است. سرعت در قضا، در فقه نیز مورد تاکید قرار گرفته است. اما علی رغم جایگاه شناخته شده سرعت در حقوق بین المللی، در حقوق داخلی قانون گذار در هیچ یک از مواد قانون آیین دادرسی مدنی به صراحت به سرعت یا اجرای عدالت در زمان معقول در دادرسی اشاره ننموده و بالتبع ضمانت اجرایی برای آن پیش بینی نکرده است؛ اگرچه این مفهوم مبنای وضع بسیاری از مقررات بوده است. لذا هدف از انجام این تحقیق بررسی ماهیت و جایگاه سرعت در دادرسی مدنی و پیش بینی ضمانت اجرای آن است. یافته های این تحقیق نشان می دهد، پذیرش سرعت در دادرسی به عنوان یک اصل حقوقی دشوار است بلکه سرعت به عنوان یکی از مولفه های عدالت، یکی از اهداف آیین است و با پیش بینی ضمانت اجرا، می توان رعایت آن را تا حدودی تضمین نماید.

کلیدواژه ها:

اصل سرعت ، دیوان اروپایی حقوق بشر ، مهلت معقول رسیدگی ، اطاله دادرسی ، جبران خسارت