جنسیت و خانواده ایرانی: راهبرد های زنانه نگهداشت زندگی خانوادگی

حفظ زندگی خانوادگی همواره از مناظر گوناگون موضوع مطالعه بوده است. از جمله آن ها راهبرد های زنانه نگهداشت خانواده مبتنی بر تجویزهای جنسیتی به زن در سه موقعیت زنانگی، همسرانگی و مادرانگی است. این نوشتار با هدف کشف این راهبرد ها، به روش نظریه داده بنیاد و در گفت وگو با پانزده زن متاهل انجام شده است. مشارکت کنندگان طبق اصول نمونه گیری نظری انتخاب شدند و همگی دارای حداقل یک تجربه ازدواج، متاهل در زمان مصاحبه، شاغل و خانه دار، و مادر بودند و در شرایط خودگزارشی متفاوتی از رضایت قرار داشتند. مدت ازدواج آنان سه تا سی سال بوده است. تحلیل و بررسی متن گفت وگوها بیانگر آن است که راهبرد محوری زنان متاهل حذف خود به نفع زندگی خانوادگی است. این راهبرد محوری به سه زیرراهبرد دیگر، شامل راهبرد های برون فردی (تجویز ساختارها و نهادهای محافظ خانواده مانند دین و فرهنگ)، راهبرد های زنانه به عنوان همسر (استفاده از ظرفیت های همسرانگی) و راهبرد های معطوف و مربوط به مرد (اولویت بخشیدن به ترجیحات و درخواست های شوهر) است. حذف خود به نفع زندگی به معنای چشم پوشی از هویت فردی و زنانگی در درجات لازم و اولویت بخشیدن به هویت همسری و مادری است. به این ترتیب زن تلاش می کند به همسر مطلوب شوهر و مادر ایدئال فرزندان تبدیل شود. زن-همسر-مادر، در این رویه زندگی خانوادگی را در معنای روابط همسرانه باکیفیت، جلب رضایت شوهر، مدیریت مناسبات والدین و فرزندان، به ویژه حفظ جایگاه پدر نزد آنان و مدیریت بحران ها پایدار نگاه می دارد.

کلیدواژه ها:

جنسیت ، خانواده ، زنانگی ، ساختار ، مردانگی ، نهاد