سامانه های نوین دادرسی و عدالت قضایی

تحولات نظام قضایی ایران مبتنی بر فناوری های نوینی همچون سامانه های الکترونیک و هوش مصنوعی، نقطه عطفی در بهبود فرآیندها و افزایش شفافیت قضایی است. مسئله اصلی موردبررسی، ارزیابی اثرات مثبت فناوری ها، تسهیل دسترسی به عدالت در کنار چالش های موجود است. همچنین به کارگیری فناوری پردازش زبان طبیعی و الگوریتم های یادگیری ماشین، امکان تحلیل خودکار اسناد حقوقی و پیش بینی نتایج دعاوی موردبررسی قرار گرفته و ابعاد اخلاقی و حقوقی آن ها از منظر مسئولیت و تدوین استانداردهای نظارتی تحلیل شده است. روش تحقیق در این پژوهش بر مبنای مطالعات کتابخانه ای به شیوه توصیفی تحلیلی استوار است. دستاوردهای پژوهش نشان می دهد به کارگیری سامانه های قضایی دیجیتال موجب کاهش کاغذبازی، صرفه جویی در زمان و هزینه ها و افزایش شفافیت درروند دادرسی شده است. به کارگیری سامانه های نوین قضایی علاوه بر تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات قضایی، موجب ارتقای دقت در صدور احکام و کاهش چالش های ارتباطی شده است. اما فناوری بدون نظارت دقیق ممکن است منجر به سوگیری های الگوریتمی و کاهش شفافیت گردد. ازاین رو، تدوین مقررات نظارتی، ارتقای دانش کاربران از الزامات ضروری محسوب می شوند. نتیجه نهایی پژوهش، تلفیق هوشمند فناوری های نوین با اصول بنیادین حقوقی موجود، نظارت انسانی و چارچوب های شفاف مسئولیت پذیری و ایجاد بسترهای پیشگیرانه جهت مدیریت ریسک در سیستم قضایی را به عنوان گامی موثر در دستیابی به عدالت دیجیتال معرفی می کند.

کلیدواژه ها:

پردازش زبان طبیعی ، دادرسی الکترونیک ، سامانه مدیریت پرونده ، عدالت دیجیتال ، هوش مصنوعی