مطالعه تطبیقی اعتبار اسنادی تضمینی با عقد ضمان در قانون مدنی ایران

اعتبار اسنادی تضمینی و عقد ضمان، هرچند هر دو به منظور تضمین ایفای تعهدات به کار می روند، از حیث مبانی نظری، ساختار حقوقی و کارکرد عملی تفاوت های بنیادینی دارند. اعتبار اسنادی تضمینی، مبتنی بر اصولی چون استقلال از قرارداد پایه، اصالت تعهد بانک، سندمحوری، تعلیق بر ارائه اسناد و حمایت از ذی نفع، ابزاری کارآمد در تجارت بین الملل به شمار می رود که شفافیت، سرعت و اطمینان در اجرای تعهدات را تقویت می کند. در مقابل، عقد ضمان ریشه در حقوق مدنی دارد، بر تبعیت از دین اصلی، ماهیت ثانوی و مشروط تعهد ضامن و احراز تخلف واقعی مدیون استوار است و بیشتر بر بستر روابط سنتی و نظام های حقوق داخلی کاربرد دارد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی مفهومی و تطبیقی به تبیین این دو نهاد پرداخته و کارایی نسبی آن ها را در پاسخ به نیازهای حقوقی و اقتصادی تحلیل می کند. نتایج تحلیل نشان می دهد که اعتبار اسنادی تضمینی در معاملات بین المللی و عقد ضمان در روابط داخلی از کارایی بیشتری برخوردارند و هر یک در قلمرو خاص خود، مکمل دیگری محسوب می شوند. بر این اساس، انتخاب سازوکار تضمینی مناسب باید با توجه به ماهیت تعهد، بستر حقوقی و مقتضیات تجاری صورت بگیرد. این پژوهش ضمن تحلیل تطبیقی اعتبار اسنادی تضمینی و عقد ضمان، از منظر نیازهای رویه قضایی ایران نیز قابل بهره برداری است و می تواند در تبیین ماهیت تعهد بانک و تمایز آن از ضمان مدنی برای دادگاه ها و مراجع داوری موثر واقع شود.

کلیدواژه ها:

اعتبار اسنادی تضمینی ، ضمان ، تعلیق ، تعهدات ، مطالعه تطبیقی