بررسی ارزیابی های خواجه طوسی بر دیدگاه مشاء پیرامون علم پیشین الهی

علم پیشین الهی یکی از مسایل مهم و پیچیده در الهیات به شمار می رود. پیش از خلقت، خداوند متعال چگونه به اشیاء آگاهی داشته است؟ به واسطه صور مرتسمه است یا به نحو علم حصولی و یا علم حضوری؟ و یا به باور برخی، باید منکر این نوع علم شد. خواجه نصیرالدین طوسی دیدگاه مشاء پیرامون علم پیشین الهی را در پنج محور به نقد کشیده است. ازجانب دیگر، ملاصدرا با اینکه با رای حکمای مشاء موافق نبوده و خود، دیدگاه دیگری ارائه کرده است؛ اما تمام انتقادات خواجه را پاسخ داده است. در این پژوهش به روش تحلیلی–منطقی، پنج انتقاد خواجه به لحاظ مبنایی و ساختاری مورد ارزیابی و بررسی مجدد قرار گرفته است. در ادامه مشخص خواهد شد، نظریه ملاصدرا در مورد علم پیشین الهی که معروف به علم اجمالی در عین کشف تفصیلی است، از برخی مبانی منسوب به خواجه اتحاذ شده است.

کلیدواژه ها:

علم پیشین ، علم اجمالی ، صورمرتسمه ، خواجه طوسی ، ملاصدرا