مقایسه تطبیقی مدل حکمرانی نیمه متمرکز در مدیریت شهری با تاکید بر واسپاری سیاسی (ایران، سنگال)

در پارادایم حکمرانی شهری، کشورها در طیفی از مدل های متمرکز تا نیمه متمرکز و غیرمتمرکز قرار می گیرند. مدل حکمرانی شهری در کشورهای مختلف بر پایه چارچوب نظام حکمرانی و قانون اساسی و راهبردهای پیشرفت تنظیم می شود. در پژوهش حاضر، نخست اینکه کدام مدل توانسته است پاسخی مناسب تر به نیاز امروزی جوامع شهری ارائه دهد و سپس مقایسه تطبیقی اجرای مدل حکمرانی نیمه متمرکز در مدیریت شهری ایران و سنگال با تاکید بر مولفه «واسپاری سیاسی» انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی و از نوع تطبیقی است. با رویکردی کیفی و با استفاده از روش «مقایسه ای سیستم محور» و مرور سیستماتیک ادبیات، داده های مورد نیاز به روش کتابخانه ای-اسنادی گردآوری شد. تحلیل علی-تبیینی داده ها در چارچوب شاخص های پنج گانه ساختار حکومتی، چارچوب قانونی، منابع مالی، مشارکت مردمی و کارایی انجام شد. یافته ها حاکی از آن است که سنگال با ایجاد نهادهای محلی توانمند و جلب مشارکت واقعی شهروندان، در نهادینه سازی مدل نیمه متمرکز موفق تر عمل کرده است. در مقابل، ایران با وجود تاسیس نهادهای محلی، به دلیل تداوم ساختار سیاسی متمرکز و محدودیت های ساختاری در مشارکت جامعه مدنی، با چالش های جدی مواجه است. به نظر می رسد اجرای موفق مدل نیمه متمرکز نیازمند اراده سیاسی برای واگذاری واقعی اختیارات، بستر قانونی مناسب و تقویت سرمایه اجتماعی است. نتیجه گیری این است که واسپاری سیاسی موثر نیازمند شفافیت در تعریف اختیارات، تضمین منابع پایدار و ایجاد یک مکانیسم قوی پاسخ گویی متقابل بین دولت مرکزی و محلی است. ایران می تواند با الگوبرداری از تجربیات سنگال در زمینه تنوع بخشی به منابع درآمدی محلی و افزایش اختیارات قانونی شوراها، گام هایی موثر در راستای گذار به سمت حکمرانی شهری کارآمد و پاسخ گو بردارد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی شهری ، نیمه متمرکز ، واسپاری سیاسی ، مدیریت شهری