مقایسه صفات ریخت شناسی و فیزیولوژیکی سه اکوتیپ گیاه دارویی کلپوره Teucrium polium L. در شرایط تنش خشکی و بررسی بیان ژنهای متحمل به تنش خشکی MYB و LEA در اکوتیپ متحمل

تنش خشکی یکی از مهم ترین عوامل محدودکننده رشد و عملکرد گیاهان است و طیف وسیعی از واکنش های گیاهی، شامل تغییرات متابولیکی تا دگرگونی در رشد و تولید را تحت تاثیر قرار می دهد. شدت این تنش بسته به میزان کم آبی، مرحله رشد و گونه گیاهی متفاوت است. با توجه به قرارگیری ایران در اقلیم خشک و نیمه خشک و کاهش منابع آب، شناسایی گیاهان و اکوتیپ های سازگار با کم آبی اهمیت زیادی دارد. در سال های اخیر، پژوهش ها به سمت شناخت سازوکارهای مولکولی مقاومت به خشکی و ژن های موثر در این فرایند هدایت شده اند. در این مطالعه، صفات ریخت شناسی و فیزیولوژیکی سه اکوتیپ گیاه دارویی کلپوره  Teucrium polium استان کرمان تحت سطوح مختلف تنش خشکی (۴۰، ۷۰ و ۱۰۰ درصد ظرفیت زراعی)، همراه با فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز، پراکسیداز و میزان پراکسیداسیون لیپیدها (MDA) ارزیابی شد. همچنین در اکوتیپ مقاوم، بیان دو ژن MYB و LEA با روش Real-time PCR بررسی شد. نتایج پژوهش نشان داد افزایش شدت تنش خشکی سبب کاهش ارتفاع ساقه و محتوای کلروفیل کل و در مقابل افزایش طول ریشه، مقدار پرولین و میزان پروتئین شد. همچنین فعالیت آنزیم های آنتی اکسیدانی و میزان MDA نیز به طور معنی داری افزایش یافت که بیانگر تشدید تنش اکسیداتیو است. علاوه بر این، بیان ژن های MYB و LEA در اکوتیپ مقاوم تحت تاثیر تنش افزایش قابل توجهی داشت. این یافته ها نقش همزمان واکنش های فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و مولکولی را در تحمل خشکی تایید کردند و نشان دادند ژن های مذکور می توانند به عنوان شاخص هایی کاربردی برای اصلاح ژنتیکی و انتخاب ژرم پلاسم های مقاوم در کلپوره مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

بیان ژن ، تنش خشکی ، صفات فیزیولوژیکی ، کلپوره Teucrium polium