زمین شیمی و سنگ زایی کمپلکس افیولیتی بشاگرد، منشور برافزایشی مکران، جنوب شرقی ایران: رهیافتی بر منشا ماگما و جایگاه تکتونوماگمایی

کمپلکس افیولیت ملانژ بشاگرد، در منشور برافزایشی مکران، اغلب از توالی های گوشته ای شامل هارزبورژیت، دونیت، لرزولیت، پیروکسنیت و عدسی های کرومیتیت تشکیل شده است. بررسی های سنگ شناسی نشان می دهد، واحدهای اولترامافیک، مافیک و اسیدی این کمپلکس به ترتیب، شامل پریدوتیت، گابرو و گرانودیوریت هستند و در سری های ماگمایی تولئیتی و پهنه انتقالی قرار دارند. الگوهای عناصر کمیاب خاکی بیانگر غنی شدگی پریدوتیت ها از LILE و LREE و تهی شدگی از HFSE  و HREE است که با فرایند ذوب بخشی و واکنش سیالات و مذاب های گذری با پریدوتیت های گوشته ای اولیه تفسیر می شود. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه شیمیایی کانی های سیلیکاته، کلینوپیروکسن های واحدهای اولترامافیک از نوع دیوپسید هستند و گستره ترکیبی آنها شامل Wo۴۶.۰۳–۵۱.۱۶، En۴۵.۴۵–۵۳.۹۷ و Fs۰.۰۰–۴.۷۹ است و دارای مقادیر پایین Al۲O۳ و TiO۲ بوده که با روند ترکیبی پریدوتیت های جلوی کمان اقیانوسی تا پریدوتیت های اقیانوسی عمیق سازگار است. کروم اسپینل های موجود در کرومیتیت ها دارای قرابت ترکیبی با پریدوتیت های جلوی کمان اقیانوسی هستند. این کروم اسپینل ها دارای عدد کروم (Cr#) بالا بوده و به نظر می رسد از یک مذاب بونینیتی شکل گرفته در شرایط آبدار و حاصل از درجه های بالای ذوب بخشی یک منبع گوشته ای تهی شده تبلور یافته اند. علاوه بر این، شیمی کانی در پریدوتیت های مورد بررسی ماهیتی دوگانه، شامل ویژگی های اقیانوسی- عمیق، جلوی کمان و بونینیتی را نشان می دهد. این توالی گوشته ای احتمالا در یک پهنه فرافرورانشی تکامل یافته است که ناشی از فرورانش اقیانوس نئوتتیس و برخورد نهایی صفحه عربی با بلوک مکران در کرتاسه پسین است.

کلیدواژه ها:

شیمی کانی ، پریدوتیت ، کرومیتیت ، زون فرافرورانشی ، کمپلکس افیولیت ملانژ بشاگرد ، منشور برافزایشی مکران