مطالعه رویت پذیری مجلات حوزه علوم انسانی و اجتماعی ایرانی

به دلیل جهانی شدن و توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات، امروزه پژوهش های علمی ماهیت و گسترش پیداکرده اند. در این میان، مجلات علمی نقش مهمی در تبادل اطلاعات علمی در سطح جهانی ایفا می کنند. امروزه پژوهشگران مختلف از سراسر دنیا تلاش می کنند تا پژوهش های ارزشمندی انجام داده و اثرگذاری یافته های پژوهشی خود را از طریق انتشار در مجلات معتبر افزایش دهد. به عبارت دیگر می توان بیان نمود که بعضا در جوامع علمی، کیفیت برونداد علمی یک پژوهشگر بر اساس کیفیت نشریه منتشرکننده آن برونداد سنجیده می شود. از این رو در محیط های دانشگاهی مجلات منتشرکننده بروندادهای علمی افراد جهت استخدام، ارزیابی عملکرد و ارتقاء آن ها مورد استفاده قرار می گیرند. امروزه ارتباطات و فناوری های گسترده در تولید علم اغلب نشان دهنده کیفیت بالای بروندادهای علمی است. رویت پذیری مجلات علمی در پایگاه های استنادی معتبر از جمله شاخص های مهم برای ارزیابی کیفیت و اعتبار این مجلات است. این موضوع به ویژه برای مجلات حوزه علوم انسانی و اجتماعی اهمیت دارد زیرا این حوزه ها معمولا در مقایسه با علوم طبیعی و مهندسی، کمتر مورد توجه قرار می گیرند. در ایران، مجلات دارای رتبه الف نقش بسزایی در توسعه و ترویج دانش دارند و بررسی رویت پذیری آنها در پایگاه های معتبر بین المللی می تواند به بهبود کیفیت و شناخت بیشتر این مجلات کمک کند. با توجه به این که تعداد مجلات ایرانی نمایه شده در پایگاه های اطلاعاتی و استنادی معتبر در سال های اخیر دارای رشد چشمگیری بوده است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف شناسایی میزان رویت پذیری مجلات حوزه علوم انسانی و اجتماعی ایرانی دارای رتبه الف ایرانی در پایگاه های استنادی اسکوپوس، داوج و وب آو ساینس انجام شد. پژوهش حاضر از لحاظ ماهیت در زمره تحقیقات پیمایشی از نوع توصیفی تحلیفی با رویکرد علم سنجی قرار دارد و در آن از شاخص های مختلف علم سنجی برای بررسی رویت پذیری مجلات حوزه علوم انسانی و اجتماعی دارای رتبه الف ایرانی نمایه شده پایگاه های استنادی اسکوپوس، داوج و وب آو ساینس بهره گرفته شده است. جهت گردآوری داده های پژوهش از پایگاه های استنادی اسکوپوس، داوج و وب آوساینس و وب سایت مجله های مورد بررسی استفاده شده.. به منظور گردآوری داده ها ابتدا، فهرست مجلات دارای رتبه الف ایرانی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی از وب سایت کمیسیون نشریات علمی کشور تهیه شد. سپس با استفاده از ابزارهای جستجو و مرور پایگاه های اسکوپوس، داوج و وب آو ساینس، وجود و رویت پذیری این مجلات در این پایگاه ها بررسی گردید. نتایج نشان داد که تعداد کمی از مجلات رتبه الف ایرانی در حوزه علوم انسانی و اجتماعی در پایگاه های معتبر بین المللی نمایه شده اند. همچنین، بین میزان رویت پذیری مجلات در پایگاه های مختلف تفاوت هایی وجود دارد. از نظر تعداد مقالات، استنادها و شاخص های تاثیرگذاری، مجلات حاضر در اسکوپوس بیشترین نمایش را دارند، در حالی که داوج و وب آو ساینس در رده های بعدی قرار می گیرند.: این پژوهش نشان داد که رویت پذیری پایین مجلات ایرانی در پایگاه های استنادی معتبر می تواند به دلایل مختلفی از جمله کیفیت پایین محتوای مجلات، مشکلات مربوط به زبان انگلیسی و عدم انطباق با استانداردهای بین المللی باشد. برای افزایش رویت پذیری و جایگاه این مجلات، نیاز به بهبود کیفیت محتوا، توجه به استانداردهای بین المللی و افزایش همکاری با پژوهشگران خارجی است.

کلیدواژه ها:

مجله های علمی ، رویت پذیری مجلات ، اسکوپوس ، داوج ، وب آو ساینس ، کمیسیون نشریات علمی کشور ، علوم انسانی و اجتماعی