بررسی اشعار سیاسی_اجتماعی پژمان بختیاری بر اساس نظریه تقابل های دوگانه

این مقاله با روش تحلیل محتوای کیفی و با تکیه بر نظریه تقابل های دوگانه در ساختارگرایی به بازخوانی انتقادی اشعار سیاسی-اجتماعی پژمان پرداخته است. تقابل های دوگانه به عنوان یکی از بنیادی ترین مفاهیم ساختارگرایی، به جفت واژه های متضادی اطلاق می شود که ساختار زیرین اندیشه و زبان را شکل می دهند. مسئله اصلی این پژوهش آن است که جهان بینی سیاسی_اجتماعی پژمان بختیاری در قالب چه تقابل های دوگانه ای صورت بندی شده است و این صورت بندی چه نسبتی با گفتمان های مسلط زمانه او دارد. یافته های پژوهش نشان می دهد که در اشعار سیاسی و اجتماعی پژمان، شش تقابل بنیادین قابل ردیابی است: وطن/اشغالگر، ملی گرایی/انترناسیونالیسم، فقر/ثروت ,صلح/جنگ، سنت/تجدد، خرافه/خردگرایی. تحلیل این تقابل ها آشکار می سازد که پژمان در هر یک از این جفت های متضاد در بیشتر تقابل ها جانب عنصر نخست را می گیرد و از این طریق شعر خود را به مثابه کنشی ایدئولوژیک در دفاع از هویت ایرانی و ارزش های اخلاقی به کار می گیرد و در برخی تقابل ها مانند فقر/ثروت یا سنت/تجدد از تقابل سازی صرف فراتر رفته است و به خنثی سازی یا ترکیب دو قطب گرایش پیدا می کند. این پژوهش نشان می دهد که الگوی تقابل سازی پژمان با گفتمان ملی گرایی دوره پهلوی دوم هم سو اما با گفتمان چپ و تجددگرایی افراطی در تقابل است. خاستگاه ایلی پژمان و زیست در فرهنگ بختیاری در شکل گیری جهان بینی ملی گرایانه او تاثیر داشته است.واژه های کلیدی: پژمان بختیاری، شعر اجتماعی، تقابل های دوگانه، اشغال ایران، حزب توده، حزب دموکرات آذربایجان

کلیدواژه ها:

پژمان بختیاری ، شعر اجتماعی ، تقابل های دوگانه ، اشغال ایران ، حزب توده ، حزب دموکرات آذربایجان