بررسی امکان همزیستی اخلاقی در جوامع چندفرهنگی: رویکردی فضیلت محور

گسترش جهانی شدن، توسعه اینترنت، شبکه های اجتماعی و فناوری های ارتباطی، همراه با افزایش مهاجرت و شکل گیری جوامع چندفرهنگی، سبب شده است انسان ها بیش از هر زمان دیگری با فرهنگ ها، باورها و نظام های اخلاقی متفاوت مواجه شوند. این وضعیت، مسئله امکان همزیستی اخلاقی در میان افرادی با ارزش ها و هنجارهای گوناگون را به یکی از مهم ترین چالش های فلسفه اخلاق معاصر تبدیل کرده است. رویکردهای رایج در تبیین این مسئله، یعنی نسبی گرایی اخلاقی، مطلق گرایی اخلاقی و کثرت گرایی اخلاقی، با وجود برخورداری از ظرفیت های نظری، در ارائه راهکاری جامع برای تحقق زندگی مسالمت آمیز با محدودیت هایی روبه رو هستند؛ زیرا عمدتا بر قواعد، اصول و داوری های اخلاقی تمرکز دارند و نقش منش اخلاقی عاملان اخلاقی را کمتر مورد توجه قرار می دهند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر چارچوب اخلاق فضیلت و معرفت شناسی فضیلت، امکان همزیستی اخلاقی در جوامع چندفرهنگی را از منظر فضایل اخلاقی و معرفتی بررسی می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد که تحقق همزیستی پایدار نه در حذف تفاوت های اخلاقی، نه در تحمیل یک نظام ارزشی واحد و نه در پذیرش بی قیدوشرط همه دیدگاه های اخلاقی، بلکه در پرورش منش فضیلت مند شهروندان نهفته است. فضایل حکمت عملی، فروتنی فکری، عدالت، شجاعت، همدلی فکری، گشودگی ذهنی، بخشش و استقلال فکری، ظرفیت لازم برای گفت وگوی مسئولانه، احترام متقابل، داوری منصفانه و یادگیری متقابل را فراهم می سازند و زمینه تبدیل اختلاف های اخلاقی به فرصتی برای تعامل و رشد انسانی را مهیا می کنند. ازاین رو، اخلاق فضیلت می تواند چارچوبی کارآمد برای مدیریت تفاوت های اخلاقی و تحقق همزیستی مسالمت آمیز در جوامع چندفرهنگی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

جوامع چندفرهنگی ، تفاوت های اخلاقی ، اخلاق فضیلت ، همزیستی بین فرهنگی ، فضایل اخلاقی و معرفتی