حکم فقهی و حقوقی خیار صغیر بعد از بلوغ

نقش خانواده در تامین امنیت و سلامت جامعه از اهمیت زیادی برخوردار است. از این رو، اسلام با هدف تامین سلامت و سعادت جامعه، شرایطی را برای تشکیل خانواده و انعقاد عقد ازدواج تعیین کرده تا از این طریق ضامن سلامت جامعه باشد. از جمله شرایط حاکم بر ازدواج، ولایت پدر و جد پدری بر ازدواج صغیر و صغیره با رعایت مصلحت مولی علیه است. مساله اصلی این پژوهش، بررسی حق خیار یا فسخ نکاح برای صغاری است که پیش از بلوغ توسط ولی خود (پدر یا جد پدری) به ازدواج دیگری درآمده اند و اکنون پس از رسیدن به بلوغ، نسبت به آن عقد، مدعی داشتن حق فسخ هستند. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، ضمن بررسی مفهوم و قلمرو ولایت پدر و جد پدری در نکاح صغیر و صغیره، به تحلیل و نقد دیدگاه های گوناگون فقهای امامیه در این زمینه و نیز تطبیق آن با قانون مدنی افغانستان می پردازد. یافته های تحقیق نشان می دهد که در فقه امامیه، مشهور فقها عقد فضولی ولی را برای صغیر و صغیره لازم الرعایه می دانند و پس از بلوغ، حقی برای فسخ از سوی آنان قائل نیستند. با این حال، دیدگاه های دیگری نیز وجود دارد که قائل به تفکیک میان پسر و دختر شده و برای پسر پس از بلوغ، حق خیار قائل اند. قانون مدنی افغانستان نیز با تاثیرپذیری از دیدگاه های فقهی، عقد نکاح افراد کمتر از سن بلوغ (پانزده سال) را به طور مطلق جایز ندانسته و در عمل راه را بر طرح چنین دعوایی بسته است. در نهایت، به نظر می رسد نظریه عدم ثبوت خیار برای صغیر و صغیره، با توجه به ادله محکم و پشتوانه فقهی قوی، دیدگاه برتر و قابل دفاع تری است.

کلیدواژه ها:

نکاح ، خیار ، فسخ ، صغیر ، ولایت ، اذن ولی