ظرافت های تربیتی مسئولیت دهی به نوجوانان

دوره نوجوانی، مرحله سرنوشت سازی در شکل گیری مسئولیت پذیری است؛ زیرا نوجوان از وابستگی به استقلال طلبی و هویت بزرگسالی گذر می کند. مسئولیت پذیری افزون بر نظم بخشی به رابطه فرد با خود و دیگران، زمینه اثرگذاری و نقش آفرینی او را فراهم می آورد. این مقاله به روش کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و مصاحبه با ۵ متخصص تربیت نوجوان و ۱۰ مربی تربیتی از کانون های شهر قم، به بررسی راهکارهای عملی مسئولیت دهی به نوجوانان می پردازد. در ابتدا، بر اهمیت انگیزه سازی پیش از واگذاری وظایف تاکید شده و نقش علاقه های نوجوان به عنوان نقطه شروع مناسب، همچنین لزوم تناسب مسئولیت با توانایی و آزادی انتخاب او تبیین می گردد. در ادامه، راهکارهای حین مسئولیت دهی شامل شفاف سازی وظایف، تقسیم آن ها به بخش های کوچک تر، نظارت و پیگیری منظم و واگذاری گروهی مسئولیت ها ارائه می شود. سپس راهکارهای پس از مسئولیت دهی، نظیر تقویت روحیه رهبری، تشویق و پاداش و تعیین جریمه متناسب، با ذکر مثال های عینی از فضای موکب، هیئت و فعالیت های جمعی نوجوانان شرح داده می شود. هدف نهایی، ارائه ی الگویی عملی برای مربیان و والدین است تا با به کارگیری این راهکارها، ضمن جلوگیری از دلسردی و مسئولیت گریزی، انگیزه و احساس اثرگذاری را در نوجوانان تقویت کنند.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری ، نوجوان ، تربیت نوجوان ، انگیزه بخشی ، راهکار