برآورد نااطمینانی در شاخص های سلامت عمومی و ایمنی و تاثیر آن بر رشد اقتصادی ایران

نااطمینانی در شاخص های سلامت عمومی و ایمنی به عنوان یکی از ابعاد بی ثباتی نظام سلامت، می تواند پیامدهای گسترده ای بر عملکرد اقتصاد کلان بر جای گذارد. پژوهش حاضر با هدف برآورد شاخص نااطمینانی در شاخص های سلامت عمومی و ایمنی ایران و تحلیل اثر غیرخطی آن بر رشد اقتصادی طی دوره ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳ انجام شده است. بدین منظور، ابتدا با استفاده از مدل های گارچ، نااطمینانی در شش شاخص کلیدی شامل نرخ باروری، شیوع HIV، موارد بیماری سل، شیوع دیابت، شیوع سوءتغذیه و مرگ ومیر جاده ای استخراج و با روش میانگین گیری استاندارد شده، یک شاخص ترکیبی ساخته شد. سپس با بهره گیری از مدل خودرگرسیو با انتقال ملایم لجستیک (LSTR۱) و با در نظر گرفتن شاخص نااطمینانی به عنوان متغیر آستانه، اثر غیرخطی این شاخص بر رشد اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت. یافته های مدل LSTR۱ نشان داد که رابطه بین نااطمینانی سلامت و رشد اقتصادی در ایران وابسته به رژیم است. آستانه نااطمینانی ۰/۲۱۱ برآورد شد که بر اساس آن، رژیم پایین عمدتا مربوط به سال های دهه ۱۳۹۰ و ۱۴۰۰ و رژیم بالا مربوط به دهه های ۱۳۶۰ تا ۱۳۸۰ است. کشش منفی نااطمینانی در رژیم پایین (-۰/۴۵۱) تقریبا دو برابر رژیم بالا (-۰/۲۲۸) است که نشان می دهد در شرایط نااطمینانی پایین، اثر نهایی آن بر رشد شدیدتر است. کیفیت نهادی، نیروی کار و سرمایه گذاری فیزیکی در هر دو رژیم اثر مثبت و معنادار دارند، اما مصرف دولت تنها در رژیم پایین اثربخش است. اثر منفی جمعیت موثر بر تولید سرانه نیز در هر دو رژیم تایید شد.

کلیدواژه ها:

ایران ، رشد اقتصادی ، نااطمینانی شاخص های سلامت عمومی و ایمنی