تحلیل هستی شناختی استحاله «فعل مادی» به «ملکه قدسی» بر مبنای پارادایم قشر و لب در افق حکمت متعالیه

مسئله بنیادین این پژوهش، تبیین چگونگی تبدیل یک عمل مادی و فانی به یک اثر مجرد و پایدار که در لسان وحی از آن به «وصول به ساحت ربوبی» تعبیر شده است. نقطه عزیمت این تحقیق، تحلیل ساختاری آیه ۳۷ سوره حج است که در آن، صعود ابعاد فیزیکی عمل (گوشت و خون قربانی) نفی گردیده و تنها «تقوا» به عنوان واصل حقیقی معرفی شده است. این نوشتار با اتخاذ روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مبانی حکمت متعالیه، در پی پاسخ به این پرسش است که فعل مادی چگونه به جوهری قدسی در نفس استحاله می یابد؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که بر اساس پارادایم «قشر و لب»، مادیات عمل در حکم صدف و پوسته ای هستند که نقش «بسترساز» را برای شکل گیری حقیقت عمل (نیت و تقوا) ایفا می کنند. در فرایند حرکت تکاملی نفس، نفس به واسطه حسن فاعلی، اعراض فانی عمل را به کیفیات نفسانی و سپس به «ملکات قدسی» مبدل می سازد. نتیجه نهایی تحقیق موید آن است که به دلیل عدم سنخیت هستی شناختی میان ماده و ساحت قدس، فیزیک عمل در عالم ناسوت باقی مانده و تنها صورت ملکوتی حاصل از آن، به جهت اتحاد وجودی با نفس مجرد، در قوس صعود استمرار می یابد.

کلیدواژه ها:

حکمت متعالیه ، حرکت جوهری ، قشر و لب ، ملکه قدسی ، استحاله