بازتعریف مرزها: پارادایم ‎های مدیریتی غالب در گردشگری

هدف: تحقیقات دانشگاهی علوم اجتماعی، طیف وسیعی از زمینه ها را دربرمی گیرد که هر یک از این رشته ها با دیدگاه و روش شناسی خاص خود، به دنبال درک پیچیدگی های رفتار انسان و ساختارهای اجتماعی هستند که از آن به عنوان پارادایم یاد می شود. پارادایم، جهان بینی و دیدگاه های محقق برای تولید دانش است. پارادایم های تحقیق هستند که به پژوهش جهت می دهند، از انتخاب مورد مطالعه گرفته تا چگونگی انجام مطالعه و استفاده از بهترین ابزار برای مطالعه. پارادایم های مختلفی در طول تاریخ شکل گرفته اند؛ چرا که وقتی یک پارادایم در حل مشکلات و شناخت پدیده ها ناتوان می شد، پارادایم دیگری شکل می گرفت تا نقص های پارادایم قبلی را برطرف کند و می توانست به شناخت بهتر پدیده ها و حل مشکلات موجود کمک کند. از جمله پارادایم های موجود، می‎توان به اثبات گرایی، تفسیرگرایی، پراگماتیسم و انتقادی اشاره کرد. در مطالعات گردشگری نیز این پارادایم های تحقیق بوده اند که مشخص کرده اند چه چیزی باید مطاله شود؟ چگونه؟ و نتایج چگونه خواهد بود؟ حال این پژوهش درصدد است که مشخص کند مطالعات حوزه گردشگری از سال ۲۰۱۰ تا کنون (۲۰۲۴) با کمک چه پارادایمی سعی در شناخت مسائل و پدیده ها داشته‎اند. روش: به منظور تحقق این هدف پژوهش، روش فراتحلیل انتخاب شد؛ زیرا فراتحلیل به عنوان یک روش کمی در نظر گرفته می شود و نوعی تجزیه وتحلیل آماری است که شامل مطالعه مجموعه گسترده ای از نتایج تجزیه وتحلیل از مطالعات فردی برای ترکیب و تفسیر یافته های کلی است. با کمک نرم افزارهای اکسل و اس پی اس اس آمار توصیفی به دست آمد و برای فراهم کردن داده های مورد نیاز پژوهش از پایگاه داده اسکوپوس استفاده شد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان می‎دهد که در مطالعات حوزه گردشگری از سال ۲۰۱۰ تا کنون (۲۰۲۴)، پارادایم اثبات‎گرایی غالب است و اکثر تحقیقات با این پارادایم تلاش کردند تا مسائل حوزه گردشگری را شناسایی کنند. مطالعات صورت گرفته از طریق این پارادایم به گردشگری و موضوعات آن با دید ثابت، قابل کنترل و پیش بینی نگاه می کنند. پارادایم‎ تفسیرگرایی بعد از اثبات گرایی دومین پارادایم محبوب در مطالعات گردشگری است که به برررسی و شناخت مسائل موجود در این حوزه پرداخته اند. مطالعات صورت گرفته در این حوزه با داشتن این باور که واقعیت واحدی وجود ندارد و به تعداد افراد، با واقعیت های گوناگون مواجهیم، به دنبال آشنایی با تجربیات و ادراکات افراد مختلف در حوزه گردشگری بوده اند. پراگماتیسم جایگاه بعدی را در مطالعات گردشگری به خود اختصاص داده ‎است. مطالعات صورت گرفته با پارادایم پراگماتیسم به دنبال رسیدن به بهترین راه حل و بهترین پاسخ به مسائل و مشکلات موجود در صنعت گردشگری هستند. آن ها باور دارند که واقعیت آن چیزی است که برای سودمند باشد. پارادایم انتقادی جایگاه آخر را در مطالعات گردشگری به خود اختصاص داده است. پارادایم انتقادی به دنبال وارد کردن نقد به ساختارهای موجود در گردشگری بوده و درصدد تغییر ساختارهاست. نتیجه گیری: پژوهش های آتی می توانند برای درک بهتر وضعیت روند پارادایم های موجود در حوزه گردشگری، به عوامل تاثیرگذار از جمله تغییرات اجتماعی، اقتصادی و علمی بر این روند بپردازند. اینکه چه عواملی سبب شده است که پارادایم اثبات گرایی در مطالعات حوزه گردشگری غالب باشد یا چه عواملی باعث شده است که پارادایم های تفسیرگرایی و پراگماتیسم و انتقادی، در حال حاضر، در چنین جایگاهی باشند.

کلیدواژه ها:

پارادایم فلسفی اثبات گرایی ، پارادایم فلسفی انتقاد ، پارادایم فلسفی پراگماتیسم ، پارادایم فلسفی تفسیرگرایی ، مطالعات گردشگری