ارزیابی تاثیر محیط های صوتی و بصری بر استرس شهروندان (مطالعه موردی : شهر اصفهان)

استرس شهری به عنوان یکی از شایع ترین اختلالات مرتبط با سلامت روان، بازتابی از ارتباط میان بستر شهری و تاثیر آن بر وضعیت روانی انسان است. در این راستا، ارتقای کیفیت فضاهای شهری با تاکید بر طراحی شهری درمانگر منجر به ارتقای سلامت روانی شهروندان می شود. ارزیابی میزان استرس ادراک شده در فضاهای شهری متاثر از محیط های صوتی و بصری و عوامل استرس زای شهری از جمله ویژگی های طبیعت، ترافیک، محصوریت، ازدحام و صداهای طبیعی یا انسان ساخت است. اگرچه تاثیر محیط های صوتی و بصری بر بسیاری از جنبه های سلامت روان شناخته شده و در پژوهش های پیشین مورد تاکید قرار گرفته، اما تاثیرات مستقل و تعاملی آن ها بر استرس شهروندان ناشناخته و نیازمند مطالعه است. از این رو، انجام مطالعاتی مطابق با شرایط شهر اصفهان و به منظور گسترش دانش روان شناسی شهری ضرورت دارد. پرسش اصلی پژوهش به این شرح است: تاثیر محیط های صوتی و بصری بر میزان استرس ادراک شده شهروندان در فضاهای شهری اصفهان چگونه است؟ مطالعه حاضر در قالب پژوهش آزمایشگاهی و با هدف ارزیابی تاثیرات درمانگر محیط های صوتی و بصری بر استرس شهروندان در فضاهای شهری اصفهان طراحی شده است. این پژوهش از طریق طراحی فاکتوریال دوطرفه (چهار محیط صوتی × پنج محیط بصری) انجام شده و شرکت کنندگان به طور تصادفی به یکی از ۲۰ محیط درمانی در یک آزمایشگاه واقعیت مجازی اختصاص داده شده اند. مجموعا ۱۰۰ نفر از دانشجویان دانشگاه هنر اصفهان پیش از قرار گرفتن در شرایط درمانی، آزمون استرس اجتماعی تریر را برای القای سطح متوسطی از استرس انجام داده اند. سپس سطح استرس خود را پیش و پس از مواجهه با یک درمان محیطی تصادفی، از طریق پرسشنامه استرس حالت_صفت اسپیلبرگر گزارش داده اند. نتایج نشان می دهد تاثیر محیط های صوتی بر کاهش استرس شهری ۱.۴ برابر بیشتر از تاثیر محیط های بصری است. همچنین محیط هایی با ویژگی های طبیعی، صرف نظر از این که صوتی با بصری باشند، نسبت به محیط هایی با ویژگی های مصنوعی، تاثیر بیشتری بر کاهش استرس دارند. ترکیب صحنه ها و صداهای طبیعت نسبت به سایر محیط ها بیشترین تاثیر را بر استرس ادارک شده در فضای شهری می گذارند.

کلیدواژه ها:

سلامت روانی ، استرس شهری ، محیط صوتی ، محیط بصری