پویایی های علی موانع بودجه ریزی عملیاتی و ساختارهای زمینه ساز آن (مطالعه موردی شهرداری تبریز)

پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و بهره گیری از چارچوب تفکر سیستمی و رویکرد پویایی سیستم کیفی به شناسایی و تحلیل پویایی های علی و ساختارهای زمینه ساز بروز موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در شهرداری تبریز پرداخته است. در گام نخست، ساختارها و فرآیندهای موجود در الگوی مفهومی موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی شناسایی و نقاط اهرمی پیشنهاد شد. کهن الگوهای شناسایی شده در این مطالعه شامل ۸ کهن الگوی انطباق برنامه و بودجه، هماهنگی نهادهای محلی، ظرفیت سازگاری، محدودیت منابع، وابستگی به دولت، رانت، درآمدهای ناپایدار و تحمیل بار اضافی است که در قالب ۴ نوع کهن الگو شامل تنزل اهداف، محدودیت رشد، جابه جایی مرز مشکل و راه حل هایی که شکست می خورند طبقه بندی شدند. در ادامه، با اتکا به چارچوب سطوح مداخله میدوز، نقاط اهرمی نظیر کنترل و نظارت موثر، تمرکززدایی، تهیه گزارش عملکرد دوره ای، تقویت ارتباط بین بودجه و اقتصاد شهر و مدیریت جامع شهری تحلیل و اولویت بندی شد. یافته ها نشان می دهد که غلبه بر موانع بودجه ریزی عملیاتی صرفا از طریق شناسایی موانع ممکن نیست، بلکه نیازمند اصلاح ساختارهای بنیادین، تغییر الگوهای ذهنی مدیران و اتخاذ مداخلات عمیق و پایدار است. نتایج این پژوهش از منظر سیاست گذاری حاکی از آن است که شهرداری ها برای استقرار موفق بودجه ریزی عملیاتی باید ضمن حرکت به سوی استقلال مالی و تنوع بخشی به منابع پایدار، به تقویت ظرفیت نهادی، شفافیت و پاسخگویی بپردازند. این یافته ها فراتر از مورد تبریز، برای سایر کلان شهرها و حتی شهرداری های متوسط کشور نیز قابل تعمیم بوده و می تواند مبنای اصلاحات سیاستی و نهادی در نظام مدیریت مالی شهری ایران قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی عملیاتی ، سطوح مداخله میدوز ، کهن الگوهای سیستمی ، نقاط اهرمی ، نمودار CLD