بررسی نشانه- معناشناختی گاو در سه ساحت اسطوره ای، فرهنگی و اجتماعی در سه اثر داستانی کلاسیک و معاصر (کلیله و دمنه، اسرار گنج دره جنی و عزاداران بیل)

زبان ماده خام یک طرفه‎ نیست، بلکه در مفهومی دیالوگی و اجتماعی معنا می‎ شود. حتی زمانی که فرد تک‎ گویی ‎های درونی با خود دارد، باز هم مشخصه گفت‎ و‎گو و رابطه دوطرفه آشکار است. زبان از آن‎ روی که قائم به ذات نیست، سویه‎ای کاملا اجتماعی پیدا می‎ کند و در چرخه تکرار گفته‎ های پیشین و پسین قرار می‎گیرد. هم از این‎ روست که ادبیات در جایگاه متعالی ‎ترین وجه هنری زبان، در چنین مسیری گام برمی‎دارد. آثار ادبی نیز وجه مکالمه ‎ای و سرشتی بینامتنی با آثار پیش و پس از خود دارند. هیچ اثر ادبی‎ای نیست که صرفا نوشته یک ذهن اصیل باشد، بلکه هر اثر ادبی در فرایند نوشته شدن، خودآگاه یا ناخودآگاه از آبشخور نوشته‎ ها و متون ادبی پیشین، نوشیده و آنگاه روی به تجلی و ظهور نهاده است. این جستار به بررسی توصیفی–تحلیلی منطق مکالمه و سرشت بینامتنی دو اثر معاصر، عزاداران بیل (داستان گاو)، و اسرار گنج دره جنی، با متن ادبی کلاسیک کلیله و دمنه می ‎پردازد. پژوهش حاضر درپی آن است تا دریابد چگونه دو اثر هم‎عصر مدرن، با زاویه دید‎های متفاوت، در بستر همان متنی قرار می‎ گیرند که یک اثر ادبی کلاسیک قرار گرفته است. گفتنی است کلیدواژه مهم بینامتنی در این بررسی، «گاو» و مفهوم کشته شدن اوست. پس از بررسی دریافتیم که بنا به هم‎کنشی‎ هایی که متون گذشته در متون آینده دارند، اسطوره گاو و قربانی شدن آن، چه در متن کلاسیک کلیله و دمنه و چه در دو اثر معاصر عزاداران بیل و اسرار گنج دره جنی، برای بیان مفاهیم اجتماعی، فرهنگی و مناسبات قدرت و پایگاه‎ های مختلف اجتماعی به کار رفته است. معنی مشترک در هر سه اثر، مرگ گاو، از دست رفتن چیزی با ارزش، هم‎ارز هویت و پایگاه اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

منطق مکالمه ، بینامتنیت ، گاو ، کلیله و دمنه ، عزاداران بیل ، اسرار گنج دره جنی