جایگاه قاعده غرور در حقوق کیفری ایران و نظام حقوقی کامن لا

قاعده غرور از جمله قواعد مشهور فقهی است که بر اساس معنای رایج آن، فریب خورده از رفتار دیگری، حق رجوع به فریب دهنده را برای جبران خسارت دارد و شخص فریب دهنده در اثر زیان رساندن به او مسوول شناخته می شود. گذشته از این معنا که در باب مسوولیت مدنی کاربرد دارد، غرور در تبیین مسوولیت کیفری و ارکان آن نیز کارکرد متفاوتی پیدا می کند. بر این اساس مقاله پیش رو در راستای بررسی کارکرد اخیر، به روش توصیفی - تحلیلی جایگاه قاعده غرور در حقوق کیفری ایران را با نظام حقوقی کامن لا مقایسه می کند. نتایج تحقیق نشان از آن دارد که غرور در حقوق کیفری ایران، افزون بر رجوع دادن مغرور به فریب دهنده، در تبیین مسوولیت کیفری به صورت جرم مستقل، وصف رفتار مجرمانه، وسیله ارتکاب جرم، برقرار کننده رابطه استناد، مبین سوء نیت مجرمانه، مصداقی از معاونت در جرم و عامل تشدید مجازات نقش آفرینی می کند. این رویکرد در برخی از قوانین و رویه های موجود در حقوق کامن لا نیز اتخاذ شده است؛ هرچند مصادیق آن در برخی از ارکان و جرائم با نقش غرور و فریب در حقوق کیفری ایران متفاوت است.

کلیدواژه ها:

غرور ، مسوولیت کیفری ، حقوق کیفری ایران ، حقوق کیفری انگلیس ، نظام حقوقی ایالات متحده آمریکا