بازتعریف ماموریت و ساختار دانشگاه های مهارتی ایران با بهره گیری از کالج های کانادا

هدف: این پژوهش با هدف تحلیل تطبیقی ماموریت و ساختار دانشگاه های مهارتی ایران و کالج های آموزش عالی انتاریوی کانادا و ارائه پیشنهادهایی برای بازتعریف جایگاه دانشگاه های مهارتی ایران در راستای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه انجام شده است. روش: پژوهش حاضر کاربردی و با رویکرد کیفی انجام شده است. داده ها از طریق «تحلیل اسنادی نظام­مند» و «گروه کانونی تخصصی» گردآوری و با روش تحلیل مضمون تحلیل شده­اند. یافته­ها: نتایج نشان می­دهد نظام آموزش عالی انتاریوی کانادا از سه زیرنظام متمایز اما مکمل (دانشگاه های دولتی، کالج های دولتی و کالج های خصوصی) تشکیل شده است که هر یک بر پایه ماموریت مشخص سازمان یافته­اند. این نظام با بهره گیری از تفکیک ماموریتی، تنوع ساختاریافته مدارک تحصیلی، به رسمیت شناختن یادگیری های پیشین و خرده مدارک، و استقرار «چارچوب مدارک تحصیلی آموزش عالی»، توانسته است هم راستایی موثرتری میان آموزش عالی و نیازهای اقتصادی و اجتماعی ایجاد کند. در مقابل، دانشگاه های مهارتی ایران با چالش هایی همچون ابهام ماموریت، هم­پوشانی نهادی، محدودیت در استقلال، تنوع اندک مدارک تحصیلی و ضعف ارتباط با بازار کار مواجه اند. همچنین یافته­ها نشان می­دهد «دانشگاه ملی مهارت» بیشترین شباهت را به کالج­های دولتی انتاریو دارد و «دانشگاه علمی کاربردی» با کالج­های خصوصی انتاریو قابل مقایسه است، از اینرو این زیرنظام­ها می­باید متمایز از دانشگاه های نظری تعریف و سازماند­دهی شوند. نتیجه­گیری: برای ارتقای بهره وری، افزایش اشتغال پذیری فارغ التحصیلان و ساماندهی نظام آموزش عالی مهارتی ایران (که از اهداف کلیدی برنامه هفتم توسعه به شمار می آیند)، بازآرایی بنیادین نقش زیرنظام­های آموزش عالی و تقسیم مسئولیت­های تخصصی میان آنها ضروری است. پیشنهاد می شود در نظام آموزش عالی ایران سه زیرنظام متمایز اما مکمل شامل: ۱- دانشگاه ها با ماموریت تدریس، پژوهش پایه و تولید و انتقال دانش، ۲- کالج های دولتی فنی حرفه ای (معادل دانشگاه ملی مهارت) با ماموریت آموزش های حرفه­محور میان مدت، و ۳- کالج های کاربردی خصوصی (معادل دانشگاه علمی کاربردی) با ماموریت آموزش های تخصصی کوتاه مدت تعریف شود. این تقسیم کار باید همراه با همکاری ساختاریافته و تقسیم هدفمند مسئولیت­ها میان دانشگاه­های مهارتی و سایر نهادهای متولی آموزش های فنی و حرفه ای (مانند سازمان فنی و حرفه ای کشور، مراکز آموزش عالی غیرانتفاعی و بخش خصوصی) انجام شود تا از همپوشانی های نهادی، هدررفت منابع و تکرار خدمات جلوگیری گردد. همچنین، طراحی یک چارچوب ملی مدارک تحصیلی آموزش عالی برای ایران با الهام از الگوی انتاریوی کانادا می تواند زمینه ساز ایجاد یک اکوسیستم یکپارچه و پاسخگو در آموزش عالی مهارتی کشور باشد.

کلیدواژه ها:

Skill-based Universities ، Postsecondary colleges ، Seventh Development Plan ، Qualifications Framework ، دانشگاه های مهارتی ، کالج های آموزش عالی ، برنامه هفتم توسعه ، چارچوب مدارک تحصیلی